Na początku września 1948 roku hiszpański artysta Pablo Picasso wziął udział w Światowym Kongresie Intelektualistów w Obronie Pokoju we Wrocławiu. Przy okazji odwiedził odbudowującą się wówczas Warszawę. Na osiedlu Koło (Wola) zachwycony architekturą i ideą odradzającego się miasta, spontanicznie narysował węglem na ścianie jednego z mieszkań warszawską Syrenkę – z młotkiem zamiast miecza. Rysunek szybko stał się sensacją.

Syrenka Pabla Picassa odtworzona na ścianie budynku przy ul. Obrońców 28/30 (Adrian Grycuk/Wikipedia Commons)

Przez kilka lat przyciągał tysiące zwiedzających, zamieniając prywatne mieszkanie w nieformalne muzeum. W 1953 roku, na prośbę wyczerpanych sytuacją lokatorów, został zamalowany. 

– Gdyby (ówczesna właścicielka mieszkania – red.) ją tylko zamalowała, to może coś by z niej zostało. Ona natomiast najpierw umyła tę ścianę szarym mydłem, a później ją zamalowała. W latach 60., to wiem od mojej teściowej, próbowali prześwietlić ścianę promieniami rentgena. Nic z tego nie wyszło, bo to był tylko i wyłącznie węgiel – przywołuje wspomnienia aktualna właścicielka mieszkania, która chce pozostać anonimowa.

Co ciekawe, syrenkę po latach odtworzyły na ścianie mieszkania studentki uczelni artystycznej. Replikę rysunku wykonały w skali jeden do jednego.

Ciekawscy wciąż pukają do drzwi mieszkania. Jego właścicielka zrobiła wyjątek, wpuszczając do środka naszego reportera. – Zazwyczaj nie mam czasu na to, żeby kogoś wpuszczać, pokazywać, tłumaczyć – przyznała. 

Co wydarzyłoby się, gdyby rysunek przetrwał? Odpowiedź na to pytanie widzowie znajdą w najnowszym filmie Janusza Zaorskiego, reżysera znanego m.in. z "Piłkarskiego pokera", "Szczęśliwego Nowego Jorku", "Syberiada polska" czy "Matka Królów".

"Syrenka Picassa" w filmie Janusza Zaorskiego

Warszawa w filmie "Syrenka Picassa" Zaorskiego to coś więcej niż plan zdjęciowy. Bohaterowie filmu mieszkają na osiedlu, które w 1948 roku odwiedził słynny hiszpański malarz. Sercem filmu jest mieszkanie głównej bohaterki, odtworzone na wzór tego, w którym gościł Picasso. Jest nieco większe od oryginału, ale zachowuje jego kształt i układ. Widzowie mogą więc zajrzeć do wnętrza, które 78 lat temu stało się płótnem dla artysty.

Obejrzyj rozmowy z reżyserem Januszem Zaorskim w Polskim Radiu RDC:

W "Syrence Picassa" występują m.in. Andrzej Seweryn, Magdalena Koleśnik, Maciej Musiał i Dominika Kluźniak. Produkcja powstała przy wsparciu Mazowieckiego i Warszawskiego Funduszu Filmowego.

Kadry z filmu "Syrenka Picassa", reż. Janusz Zaorski (mat. prasowe/UM Warszawa)

"Syrenka Picasssa" wejdzie do kin w całej Polsce 23 października.