"Nie mogliśmy tego odpuścić"

Powrót Rosji na Biennale w Wenecji – po raz pierwszy od rozpoczęcia pełnoskalowej wojny w Ukrainie w 2022 roku – wywołał skandal. Skomentowała go minister kultury i dziedzictwa narodowego Marta Cienkowska w rozmowie z Mateuszem Szymkowakiem w audycji "Pałac kultury" Polskiego Radia RDC.

– Wspólnie doszliśmy do wniosku, że nie możemy po prostu zbojkotować Biennale i tu nie przyjechać. Dlatego, że wtedy wygra Rosja. Musimy przyjechać tutaj i bardzo głośno powiedzieć, że się na to nie zgadzamy. Biennale jest o artystach i o sztuce, ale to nie znaczy, że sztuka i tego typu prezentowania kultury mają legitymizować zbrodniarzy – powiedziała minister Cienkowska.

Niemilitarny wymiar wojny

W środę 6 maja minister Marta Cienkowska otworzyła Pawilon Polski na 61. Biennale Sztuki w Wenecji. W trakcie tej inauguracji głośno wyraziła poparcie dla Ukrainy w kontekście udziału Rosji w tegorocznym wydarzeniu. Jak mówiła minister, "rosyjska agresja przeciwko Ukrainie nie jest wyłącznie militarną inwazją". "To (…) próba zniszczenia (…) tożsamości i kulturowego istnienia narodu ukraińskiego. Zniszczone teatry. Zbombardowane muzea. Rozkradzione dziedzictwo. Ucichłe głosy artystów. (…) Dziś nie możemy mówić o kulturze bez mówienia o odpowiedzialności. Kultura nigdy nie jest neutralna wobec przemocy” – dodała Cienkowska.

Rosyjski pawilon na Biennale w Wenecji   

Pawilon Rosji w Wenecji otworzył rosyjski ambasador Aleksiej Paramonow. Był otwarty tylko w dniach poprzedzających inaugurację Biennale (9 maja). Teraz jest zamknięty dla odwiedzających. Do końca wystawy (22 listopada) będą tam organizowane projekcje na zewnątrz pawilonu – w jego drzwiach stoją trzy ekrany, na których wyświetlane są muzyczne pokazy artystów, którzy wzięli udział w tworzeniu projektu "The Tree is Rooted in the Sky" przygotowanego przez Rosję na tegoroczną edycję wydarzenia. W czasie wczorajszej inauguracji przed budynkiem można było zauważyć kilka protestujących osób z flagą Ukrainy i Unii Europejskiej oraz transparentami z napisami: "Kultura Putina to bomby" oraz "Ukraina pod ostrzałem. Europa pod ostrzałem". Przy wejściu na teren Giardini znajduje się rzeźba będąca elementem tegorocznej ukraińskiej wystawy "Security guarantees". Obok niej 9 maja ustawiło się sześć kobiet obwiązanych długim czerwonym materiałem. Na ich koszulkach były napisy: "Stop normalizowaniu wojny przez sztukę" oraz "Rosyjski pawilon został stworzony przez wojnę". Nie doszło do starć z policją, nie było też kontrmanifestacji.

Biennale w Wenecji

Biennale Sztuki w Wenecji jest jednym z najważniejszych wydarzeń kulturalnych na świecie. Słynie z wyznaczania kierunków debaty społecznej, kształtuje historię sztuki i prowokuje, testując jej granice. Od 1895 roku Biennale zwiększa rozpoznawalność artystów, a prezentowane na niej narodowe pawilony działają jak "ambasady sztuki". Koncepcja tegorocznej edycji została przygotowana przez Koyo Kouoh, kameruńsko-szwajcarską kuratorkę sztuki. Hasło przewodnie 61. edycji Biennale to "In Minor Keys" ("W tonacji molowej"). Temat odnosi się do patrzenia na sztukę poprzez to, co bardziej subtelne i niedominujące. Hasłem tym kuratorka zaprasza publiczność do odbioru sztuki w sposób wrażliwy, proponuje odejście od "głośnych", głównonurtowych narracji, monumentalizmu i jednoznaczności na rzecz wielogłosu, "nastrajania się" na inne, nietypowe częstotliwości – te, które zazwyczaj pozostają w tle. 61. Międzynarodowa Wystawa Sztuki – La Biennale di Venezia potrwa do 22 listopada.