Marsz modlitwy „Szlakiem Pomników Getta Warszawskiego” odbędzie się w niedzielę 12 kwietnia o godz. 16:30.

Uczestnicy marszu, organizowanego co roku od ponad 25 lat, przechodzą w milczeniu trasą Warszawskiego Szlaku Martyrologii Żydowskiej.

Plan uroczystości

Przy Pomniku Bohaterów Getta – rozpoczęcie

• modlitwy za zmarłych: żydowska i chrześcijańska 
• wspólne odmówienie Psalmu 44
• czytanie imion okolicznych mieszkańców sprzed Zagłady

Przy Drzewie Sprawiedliwych

• modlitwa „Ojcze Nasz”
• wspólne odmówienie Psalmu 140
• czytanie imion okolicznych mieszkańców sprzed Zagłady

Przy Pomniku – Kamieniu Pamięci Szmula Zygielbojma

• wspólne odmówienie Psalmu 74
• czytanie imion okolicznych mieszkańców sprzed Zagłady

Przy Pomniku – Bunkrze przy Miłej 18

• żydowska modlitwa za zmarłych
• wspólne odmówienie Psalmu 94
• czytanie imion okolicznych mieszkańców sprzed Zagłady

Kamień pamięci Janusza Korczaka

• modlitwa
• czytanie imion okolicznych mieszkańców sprzed Zagłady

Przy pomniku Umschlagplatz – zakończenie

• modlitwy za zmarłych: żydowska i chrześcijańska
• wspólne odmówienie Psalmów 88 i 70
• modlitwa Jana Pawła II za naród żydowski
• czytanie imion okolicznych mieszkańców sprzed Zagłady

Powstanie w getcie warszawskim – historia

80 lat temu, 19 kwietnia 1943 r., w getcie warszawskim wybuchło powstanie. Było ono największym zbrojnym zrywem Żydów podczas II wojny światowej, a także pierwszym powstaniem wielkomiejskim w okupowanej Europie.

Warszawskie getto było największym spośród założonych przez Niemców, a pierwsze koncepcje jego utworzenia Niemcy podjęli już na początku listopada 1939 r. Jesienią zaczęły pojawiać się przypadki tyfusu – wtedy rozeszła się pogłoska, że źródłem tej choroby jest część miasta najliczniej zamieszkana przez Żydów. Na przełomie zimy i wiosny zaczęły być widoczne tablice informujące o strefie zagrożenia tyfusem, a w marcu 1940 r. Adam Czerniaków, prezes warszawskiego Judenratu, otrzymał rozkaz zbudowania muru wokół "obszaru dotkniętego epidemią", jak Niemcy określali tę część miasta.

Walki rozpoczęły się rankiem 19 kwietnia 1943 r., kiedy 850 członków Waffen-SS uzbrojonych w karabiny maszynowe, miotacze płomieni, działka, wozy pancerne i czołgi wkroczyło na teren getta bramą od strony Nalewek. Zostali oni zaatakowani przez żydowskich powstańców, którzy w pierwszym starciu odnieśli sukces. Po południu tego samego dnia liczniejsze i lepiej uzbrojone oddziały niemieckie, dowodzone przez wysokiego oficera SS Juergena Stroopa, ponownie wkroczyły na teren getta.

W walkach wzięło udział ok. tysiąca słabo uzbrojonych powstańców. Niemcy przeciwstawili im ponad 2 tys. członków Wehrmachtu, SS oraz pomocniczych oddziałów ukraińskich i łotewskich. Przeciwko powstańcom użyte zostały pojazdy opancerzone oraz artyleria.

8 maja Niemcy odkryli i otoczyli ogromny schron przy ul. Miłej 18, w którym znajdowało się kilkuset ludzi, w tym sztab Żydowskiej Organizacji Bojowej i ponad 100 żydowskich bojowników. Na wezwanie Niemców cywile wyszli, natomiast większość powstańców razem z dowódcą Mordechajem Anielewiczem popełniła samobójstwo.

Walki pojedynczych grup powstańczych trwały jednak dalej, w maju i czerwcu. Dla Niemców symbolicznym aktem „zakończenia misji ostatecznego rozprawienia się z Żydami Warszawy” było wysadzenie w powietrze 16 maja Wielkiej Synagogi przy ul. Tłomackie.