Współpraca jarosławskiego muzeum z ASP w Warszawie rozpoczęła się jeszcze w 2022 roku, gdy Akademia podjęła się przeprowadzenia konserwacji niezwykłego artefaktu ze zbiorów muzealnych – renesansowej solniczki datowanej na XVII stulecie. Prace przeprowadzono w Pracowni Konserwacji i Restauracji Ceramiki warszawskiej ASP.

Tym razem prace przeprowadzą studenci i pracownicy Wydziału Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki, którzy pod okiem prof. Krzysztofa Chmielewskiego odrestaurują i odnowią dwie XVII-wieczne ikony pochodzące z cerkwi w Leżachowie.

– Jedna o wymiarach 56 cm na 66,5 cm przedstawia Chrystusa siedzącego na tronie i trzymającego otwartą ewangelię, a obok stoją Matka Boska, św. Jan Chrzciciel i dwaj aniołowie. Druga, mierząca 87 na 67 cm, ukazuje trzech aniołów siedzących wokół stołu, a w głębi, na tle architektury, postacie Abrahama i Sary – opisał ikony Konrad Sawiński, dyrektor Muzeum w Jarosławiu Kamienica Orsettich.

Obie ikony zostały wykonane przez nieznanych artystów techniką tempery na desce. Datowane są na połowę XVII stulecia.

– Stan obu jest zły, choć ikona z Chrystusem jest znacznie bardziej zniszczona. Widać rozległe ubytki warstwy malarskiej i zaprawy, a podobrazie jest rozłamane na dwie części. Zniszczenia i ubytki są także na snycerskiej dekoracji ramy – wymieniał dyrektor jarosławskiego muzeum.

Dodał, że większa ikona, na której także widoczne są rozległe ubytki w warstwie malarskiej, zaprawie i dekoracji, przeszła w latach 70. i 80. XX wieku renowację.

Coś więcej niż konserwacja

Oprócz prac konserwacyjnych specjaliści z warszawskiej ASP zbadają także ikony w celu uzupełnienia wiedzy o nich.

– Dlatego tak ważna dla naszego muzeum jest ta współpraca z wybitnymi specjalistami z ASP, którzy dodatkowo konsultują to w środowisku naukowym. Współpraca dzięki temu jest procesem całościowym – podkreślił Sawiński.

Przypomniał, że obecnie w tej samej pracowni warszawskiej ASP, prowadzona jest konserwacja innych zabytków ze zbiorów jarosławskiego muzeum: dwóch XVIII-wiecznych rzeźb z nieistniejącego już kościoła Franciszkanów Konwentualnych w Jarosławiu. Konserwacji poddawanych jest także kilkanaście kafli z XVII-wieku, pochodzących z okresu Złotego Wieku Jarosławia. Opiekunem naukowym tej części współpracy z ASP jest prof. Jacek Martusewicz.

Historia muzeum

Jarosławskie muzeum niedawno świętowało jubileusz 100-lecia. Znajduje się ono w Kamienicy Orsettich przy jarosławskim rynku, uznawanej za jedną z najpiękniejszych późnorenesansowych kamienic w Polsce. Obiekt został wzniesiony w drugiej połowie XVI w.

Przez ponad 450 lat kamienica miała wielu właścicieli, z których najsłynniejszym był bogaty kupiec i bankier Wilhelm Orsetti. Ten pochodzący z włoskiej Lukki, który działał już w Polsce, m.in. w Krakowie, jako kupiec i bankier, kupił ją ok. 1630 r. Za jego czasów kamienica przeszła gruntowną przebudowę. Dobudowano wówczas piętro i charakterystyczne podcienie, dach zwieńczono attyką.

W ciągu kolejnych wieków kamienica była wielokrotnie rozbudowywana i przebudowywana. Jej pierwotny układ funkcjonalny z XVI i XVII wieku przywrócono we wnętrzach po II wojnie światowej.

Nowy etap w dziejach kamienicy Orsettich rozpoczął się w 1945 roku, kiedy stała się ona nową siedzibą jarosławskiego muzeum. Dziś można tam oglądać stylizowane wnętrza mieszczańskie oraz wystawy poświęcone historii miasta i regionu.