Wiadomości
Udostępnij:
Ostrowska "syrenka" zniknęła sprzed ratusza. Wróci tam, gdzie przed laty ją znaleziono
-
18.11.2026 11:25
-
Aktualizacja: 11:25 18.11.2026
Po ponad 30 latach słynna ostrowska "syrenka" zniknęła z fontanny przed ratuszem. Zniszczona przez wodę, blisko stuletnia rzeźba – która w rzeczywistości przedstawia inną mitologiczną istotę – przejdzie gruntowną renowację. Wiadomo już, że nie wróci na dawne miejsce. Po odnowieniu zyska nową lokalizację, a wokół urzędu w Ostrowi Mazowieckiej powstaną trzy nowoczesne fontanny.
"Syrenka" zniknęła sprzed ratusza po 30 latach
Zdemontowana po raz pierwszy od ponad 30 lat. Mowa o słynnej "syrence", która dotychczas zdobiła fontannę przed ratuszem miejskim w Ostrowi Mazowieckiej. Decyzją władz miasta rzeźba wkrótce przejdzie renowację i zyska nową lokalizację – stanie przed Starą Elektrownią.
Decyzję o tymczasowym demontażu i renowacji urząd Ostrowi podjął już w lipcu 2026 roku. W minionych latach pomnik przechodził doraźne prace konserwatorskie.
– Przykro jest patrzeć na tę "syrenkę". Ostatnią renowację przeszła chyba 10 lat temu. Nie wygląda już tak, jak wyglądała po znalezieniu. Zmieniły jej się kształty, wizerunek, odpadła część betonu. Mam wątpliwości, czy "syrenka" w ogóle powinna znajdować się na fontannie. Woda wnika w pory betonu i uszkadza go. Są odpryski, są wykwity na betonie. Myślę, że gdybyśmy z powrotem ustawili ją na fontannie, to ona by się zniszczyła – mówi wiceburmistrz Ostrowi Mazowieckiej Jolanta Zadroga.
Ważny symbol miasta
Choć nigdy oficjalnie nie zagościła w herbie Ostrowi, "syrenka" stała się dla mieszkańców sentymentalnym symbolem miasta i tłem niezliczonych pamiątkowych zdjęć. Historia pochodzenia rzeźby jest bardzo ciekawa. Według miejskiej opowieści "syrenkę" wykopano przypadkiem na początku lat 70. XX wieku podczas robót ziemnych na terenie miasta.
– "Syrenka" została znaleziona na ulicy 11 listopada, przy Starej Elektrowni. Wydaje nam się, że to godne miejsce dla niej. Gdy "syrenka" wróci ze "SPA", a wróci na pewno, to obiecuję, że właśnie tam ją ustawimy – zapewnia wiceburmistrz.
"Syrenka" to tak naprawdę inna istota
Popularnie nazywana syrenką rzeźba to jednak w rzeczywistości nie syrenka, a rusałka.
– Często słyszy się, że (…) postać na fontannie przed ostrowskim ratuszem przedstawia syrenkę, czyli istotę do pewnego stopnia spokrewnioną z tą warszawską lub kopenhaską. Tymczasem sprawa ma się nieco inaczej. Od tamtych syrenek nasza różni się w sposób zasadniczy. Wspomniane syrenki mają bowiem wyraźny rybi ogon, natomiast ostrowska ma nogi, zakończone wprawdzie płetwami zamiast stóp, ale są to jednak nogi, a nie ogon – o rzeźbie opowiada regionalista i honorowy obywatel Ostrowi Mazowieckiej Andrzej Mierzwiński.
Mierzwiński zdradza, że historia rzeźby sięga końca lat 20. XX wieku.
– Chciano zrobić w Elektrowni, którą wybudowano pod koniec lat 20., jakiś motyw wodno-lokalny. W tym czasie akurat na naszym terenie, konkretnie w Komorowie, trzy kilometry od Ostrowi, działał bardzo znany wówczas rzeźbiarz Wojciech Durek, który wyrzeźbił tutaj dwie aleje historycznych pomników. Władze miasta najprawdopodobniej doszły z nim do porozumienia i stworzył on właśnie taką figurkę. Podczas okupacji została zakopana tutaj, w basenie przeciwpożarowym na terenie Elektrowni. Przeleżała w ziemi ładnych kilkadziesiąt lat – wskazuje.
POSŁUCHAJ ROZMOWY O OSTROWSKIEJ "SYRENCE" W "SEKRETACH MAZOWSZA" RDC
Geneza powstania figurki związana jest ze słowiańską mitologią i rodowodem Ostrowi Mazowieckiej.
– Artysta, który wykonał ją na początku lat trzydziestych ubiegłego wieku chciał w ten sposób nawiązać do średniowiecznego rodowodu naszego miasta i sięgnął w tym celu do słowiańskiej mitologii – wyjaśnia Mierzwiński. – U swego zarania Ostrów była leśną osadą skrytą w przepastnych puszczańskich ostępach zamieszkałych przez liczne dzikie zwierzęta. Według wierzeń naszych przodków leśne gęstwiny były "zaludnione" również przez różnego rodzaju demony, duchy oraz inne nadprzyrodzone istoty: mamuny, południce, boginki czy biesy i strzygi. Nas jednak szczególnie interesują rusałki, zwane również wiłami, a także łaskotkami, majkami, pannami wodnymi, czy nawkami. Taką właśnie rusałkę przedstawia półnaga panna w ostrowieckiej fontannie – opowiada regionalista.
Rusałki to demoniczne istoty z mitologii słowiańskiej. Zamieszkiwały lasy, pola i zbiorniki wodne, najchętniej miejsca ciemne i wilgotne – puszcze, bagna oraz skryte w leśnych gęstwinach rzeki, strumienie i jeziora. Rusałki można było spotkać również na świeżo zaoranych polach, gdzie pląsały nocami aż do świtu.
Wyobrażano je sobie jako piękne, zazwyczaj nagie (lub skąpo odziane) dziewczęta z długimi włosami. Leśne rusałki, strażniczki przyrody, miały włosy czarne, rusałki wodne – złote. Wierzono, że są duszami zmarłych dziewcząt, głównie panien, które zmarły niedługo przed zamążpójściem.
Według niektórych przekazów stopy rusałek wodnych często przypominały płetwy albo były podobne do stóp gęsich lub kaczych. Istoty te pojawiały się zwłaszcza podczas nowiu księżyca i wabiły do siebie głównie młodych mężczyzn, których zachęcały do wspólnej zabawy, kąpieli lub do huśtania się na gałęziach drzew. Wierzenia mówią, że żaden młodzieniec nie był w stanie się im oprzeć.
– Te piękne i z pozoru łagodne istoty potrafiły być niebezpieczne – i to wręcz śmiertelnie. Bez skrupułów wykorzystując swoje wdzięki, zmuszały młodzieńców do tańca i harców, które z reguły nie wychodziły im na zdrowie. Podobno w przypadku, kiedy młodzieniec opierał się urokom i zachętom rusałek, bywał chwytany i załaskotany na śmierć lub utopiony. Zdarzały się też sytuacje, że te podstępne i przewrotne swawolnice zabawiały się ze swoimi ofiarami w sposób, że tak go nazwę, intelektualny, poprzez zadawanie im zagadek gdzie stawką było życie – dodaje Mierzwiński.
W ratuszu trwa zbieranie danych dotyczących kosztu renowacji stuletniej rzeźby. Nie wiadomo, kiedy ostrowska "syrenka" wróci na ulice miasta.
Nowa fontanna przed ratuszem
W październiku 2026 roku miasto ogłosiło przetarg na budowę trzech nowych fontann wokół ostrowieckiego ratusza. Znajdą się przed głównym wejściem do budynku i za gmachem ratusza, w pobliżu postoju taksówek, a także w parku kieszonkowym przy skrzyżowaniu z ul. 3 Maja.
Inwestycja jest realizowana w ramach projektu "Tworzymy przestrzeń dla klimatu w Ostrowi Mazowieckiej" dofinansowanego z programu "Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej 2021-2027". W kolejnych etapach Ostrów Mazowiecka planuje ogłoszenie przetargów na wykonanie instalacji elektrycznych i teletechnicznych oraz nasadzenia zieleni.
Źródło:
Autor:
Ewa Karpińska/Oliwia Witkowska
Kategorie: