Poziom Wisły w Warszawie systematycznie się obniża, ale nie oznacza to, że rzeką płynie dużo mniej wody. Badacze z Polskiej Akademii Nauk i Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego wskazują, że duże znaczenie ma erozja dna, zwężanie koryta, a także wydobywanie piasku i innych kruszyw.

"Od lat poważny problem"

Miasto zleciło już analizę uwarunkowań wpływających na obniżanie dna Wisły. Jak przekazała Polskiemu Radiu RDC rzeczniczka warszawskiego ratusza Monika Beuth, analiza ma przede wszystkim pomóc w "określeniu warunków korzystania ze środowiska" w przypadku działalności tzw. piaskarni (kopalni piasku). Do decyzji ratusza odnosi się aktywista społeczny i radny miasta Warszawy Jan Mencwel. – Kopalnie piasku na Wiśle od lat są poważnym problemem – mówi Polskiemu Radiu RDC Mencwel.

Radny wskazuje na trzy miejsca wydobycia piasku na warszawskim odcinku rzeki. Zwraca też uwagę na ich bliskość do strategicznych ujęć wody.

– Mamy trzy stanowiska na Wilanowie, w Wawrze i na Mokotowie, na Siekierkach, które są eksploatowane cały czas. Jest to tym bardziej absurdalne, że te kopalnie znajdują się tuż przed strategicznymi ujęciami wody dla chłodzenia elektrociepłowni Siekierki i ujęciem wody Gruba Kaśka, z którego my, Warszawianie, pobieramy wodę – dodaje radny.

Przyczyną wydobycie kruszywa?

Spadek poziomu wody rejestrowanego na wodowskazie nie jest jednak wystarczającym dowodem na wysychanie Wisły. Naukowcy przypominają, że odczyt w centymetrach odnosi się do lokalnego układu koryta. Identyczna wartość na wodowskazach w różnych miastach nie oznacza więc tego samego poziomu rzeki. W Warszawie punkt odniesienia zmieniano już kilkukrotnie – dno Wisły stopniowo się bowiem obniża.

Na obniżanie dna rzeki wpływa wiele czynników. Poza naturalnymi zmianami w korycie rzeki, zachodzącymi z upływem czasu, naukowcy od dawna mówią o wspomnianym wydobywaniu kruszyw.

Pozwolenia wodnoprawne na wydobycie piasku z Wisły wydaje Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Warszawie. Jego rzeczniczka Anna Truszczyńska zapewnia, że działalność przedsiębiorstw jest regularnie kontrolowana.

– Ostatnią kontrolę wydobycia piasku z Wisły w Warszawie przeprowadziliśmy 31 sierpnia 2026 roku. Wykazała ona, że działalność prowadzona jest w ramach obowiązującego pozwolenia wodnoprawnego. Na sytuację Wisły wpływa wiele czynników, w tym głównie sytuacja meteorologiczna – przekazuje rzeczniczka RZGW.

Według informacji przekazanych przez RZGW obecnie wydobycie piasku z Wisły prowadzą dwa podmioty posiadające pozwolenia wodnoprawne. Jeden z nich może prowadzić działalność w więcej niż jednej lokalizacji.

Pozwolenia wydawane są na pięć lat. Jak dowiedziało się Polskie Radio RDC, obecnie dwa kolejne podmioty oczekują na rozstrzygnięcie spraw dotyczących nowych zezwoleń.