Józefosław (gm. Piaseczno), największa wieś w Polsce, licząca około 15 tys. mieszkańców, od kilku lat jest "sypialnią Warszawy". W miejscowości budowane są tzw. osiedla łanowe - to setki niemal identycznych domów, które powstają na dawnych polach, często bez odpowiednio rozwiniętej infrastruktury. W ostatnich tygodniach głośno było o problemach z tamtejszymi wodociągami i niskim ciśnieniem w kranach, a nawet brakach wody. 

Życie na przedmieściach Warszawy 

 - Dojeżdżają do Warszawy luksusowymi autami, a nie mają wody lub mają wielkie problemy z jej dostępnością, magazynują ją, piorą rano lub wieczorami - zwrócił uwagę prowadzący debatę Cezary Polak, pytając, "czy remedium jest sensowne dogęszczanie Warszaw", a jeśli tak, to w jaki sposób to zrobić. 

- Suburbanizacja jest produktem miasta, które nie jest w stanie zaspokoić potrzeb ludzi, ale niekoniecznie w sensie aspiracyjnym - ocenił dr Łukasz Drozda, urbanista i politolog, adiunkt w Instytucie Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji UW. Zwrócił on uwagę, że  przedmieścia wciąż kojarzą się wielu osobom z wyższą jakością życia, większym dostępem do zieleni i spokojem, ale – jak pokazują badania socjologiczne i urbanistyczne – często jest to iluzja.

Jak mówił, nierzadko okazuje się, że lepiej rozwinięte parki, stare drzewa i prawdziwie wartościowa infrastruktura znajdują się właśnie w centrum miasta. Stąd biorą się zjawiska, które na pierwszy rzut oka wydają się absurdalne, jak choćby wożenie dużych psów samochodami do parków położonych bliżej centrum. To pokazuje, że na przedmieściach wciąż brakuje odpowiedniej infrastruktury, choć w teorii miały one uniezależniać mieszkańców od miasta.

Jak dodał, kluczowa pozostaje także kwestia miejsc pracy, które – mimo upowszechnienia pracy hybrydowej – nadal koncentrują się głównie w obszarach śródmiejskich. Dziś suburbanizację napędzają przede wszystkim wysokie koszty życia i niedostępność mieszkań w miastach. Na przedmieścia przeprowadzają się już nie tylko osoby marzące o większym domu, ale także ci, którzy chcą mieć jakiekolwiek mieszkanie – nawet niewielkie, oddalone o kilkanaście czy kilkadziesiąt kilometrów od centrum aglomeracji - podsumował. 

Dom w cenie mieszkania 

- Trudno się dziwić suburbanizacji - ocenił redaktor naczelny "Architektury-murator" Artur Celiński. Jak przekonywał, jako społeczeństwo "jesteśmy mocno skoncentrowani na wnętrzach" i metrażu. Szukając mieszkania, zwracamy uwagę przede wszystkim na liczbę pokoi, powierzchnię czy lokalizację. Tymczasem znacznie rzadziej możemy realnie ocenić kwestie wpływające na jakość życia – na przykład widok z okna, dostęp do zieleni czy to, czy mieszkanie będzie się latem przegrzewać. Rynek mieszkaniowy daje w tym zakresie bardzo ograniczony wybór. 

Celiński przyznał, że skupienie na samym wnętrzu sprawia, że wiele osób staje przed prostym rachunkiem: za te same pieniądze mogą mieć 60-metrowe mieszkanie w mieście albo 120-metrowy dom z ogrodem na przedmieściach. A w takiej sytuacji wybór dla wielu wydaje się oczywisty. 

POSŁUCHAJ CAŁEJ DEBATY: O SUBURBANIZACJI WARSZAWY 

W debacie wzięli udział:

• dr Łukasz Drozda, urbanista i politolog, adiunkt w Instytucie Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji UW, autor m.in. książki "Uszlachetniając przestrzeń. Jak działa gentryfikacja i jak się ją mierzy";
• Leszek Wiśniewski, asystent w Katedrze Projektowania Urbanistycznego i Krajobrazu Wiejskiego Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej, członek Zespołu Ekspertów Miejskiej Komisji Urbanistyczno-Architektonicznej, w latach 2020-2023 roku członek Zespołu roboczego ds. reformy systemu planowania przestrzennego przy Ministerstwie Rozwoju i Technologii;
• Artur Celiński, redaktor naczelny "Architektury-murator", wcześniej współtwórca i zastępca redaktor naczelnej "Magazynu Miasta",
• dr inż. arch. Tomasz Sławiński, absolwent Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej, Rzeczoznawca Towarzystwa Urbanistów Polskich w zakresie projektowania urbanistycznego, od 2019 roku przewodniczący Głównej Komisji Urbanistyczno-Architektonicznej w Ministerstwie Rozwoju i Technologii, biegły sądowy, członek Zarządu Głównego TUP; Architekt Piotr Glegoła (Izba Architektów Reczypospolitej Polskiej).