Początki luteranizmu

Historia Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce sięga pierwszej połowy XVI wieku. Wtedy do kraju zaczęły docierać idee reformacji zapoczątkowane przez niemieckiego teologa Marcina Lutra. Już kilkanaście lat po ogłoszeniu 95 tez, luteranizm zdobywał zwolenników w wielu polskich miastach.

Na tle ówczesnej Europy, Polska wyróżniała się stosunkowo wysokim poziomem tolerancji religijnej. Szczególne znaczenie miała konfederacja warszawska z 1573 roku, która gwarantowała swobodę wyznania. W kolejnych stuleciach sytuacja ewangelików zmieniała się wraz z wydarzeniami politycznymi.

W XVII wieku, wraz z umacnianiem się kontrreformacji i wzrostem wpływów kościoła katolickiego, w stolicy zaczęto ograniczać prawa protestantów. Władze Warszawy doprowadziły do zakazu publicznego odprawiania nabożeństw ewangelickich w obrębie miasta. Luteranie nie mogli budować własnych świątyń ani swobodnie odprawiać nabożeństw.

Dopiero panowanie Stanisława Augusta Poniatowskiego przyniosło zmianę sytuacji. Król, kierując się ideami oświecenia oraz większej tolerancji religijnej, wyraził zgodę na budowę reprezentacyjnego kościoła dla warszawskiej społeczności luterańskiej.

Obecnie Kościół Ewangelicko-Augsburski jest największym Kościołem protestanckim w Polsce, liczy około 61 tysięcy wiernych. Jego działalność obejmuje nie tylko życie religijne, ale także edukację, pomoc społeczną czy działalność kulturalną. Natomiast Parafia Ewangelicko-Augsburska Świętej Trójcy w Warszawie liczy obecnie niespełna 2 tysiące wiernych.

Kościół Ewangelicko-Augsburski Świętej Trójcy

Kościół Ewangelicko-Augsburski Świętej Trójcy jest jednym z najważniejszych zabytków klasycystycznej architektury sakralnej w Polsce. Jego budowę rozpoczęto w XVIII wieku, a za projekt odpowiadał Szymon Zug. Pracując nad wyglądem świątyni, architekt zdecydował się na formę centralnej kopuły, która nawiązuje do drezdeńskiego Kościoła Marii Panny i rzymskiego Panteonu.

Kościół został uroczyście otwarty i poświęcony w 1781 roku. Z latarni, w 1794 roku, oficerowie Tadeusza Kościuszki obserwowali ruchy wojsk wroga. W XIX wieku okna ozdobiono witrażami.

Pierwszym punktem tragicznym w historii świątyni była I wojna światowa. W 1917 roku niemieckie władze okupacyjne zarekwirowały miedziane pokrycie kopuły oraz kościelne dzwony. Po odzyskaniu niepodległości rozpoczęto stopniową odbudowę i uzupełnianie wyposażenia kościoła. Prace zakończyły się rok przed wybuchem II wojny światowej, a ta przyniosła jeszcze większe zniszczenia.

Kościół został zbombardowany i stanął w płomieniach. Po zakończeniu walk zniszczenia oszacowano na 70 procent. Po zakończeniu wojny ponownie rozpoczęła się kilkuletnia odbudowa. Uwzględniła ona historyczny kształt budynku. Dzięki temu, dziś można podziwiać świątynię niemal w takim kształcie, jaki nadał jej Zug ponad 240 lat temu.

Świątynia z doskonałą akustyką 

To miejsce jest wyjątkowe nie tylko ze względu na wyznanie i architekturę. Prawie od początku, jest ono nierozerwalnie związane z muzyką. To tam w 1825 roku koncertował dla cara Aleksandra I Fryderyk Chopin. Doskonała akustyka świątyni sprawia, że regularnie odbywają się tam koncerty muzyki klasycznej, chóralnej, organowej oraz kameralnej. Kościół może się też poszczycić jednymi z najlepszych organów w Polsce.

Szczególną popularnością cieszy się cykl bezpłatnych koncertów muzyki klasycznej, który na stałe wpisał się w kalendarz parafii. Tradycja rozpoczęła się w 2022 roku i kontynuowana jest co tydzień w środę o 12:00. Lunch Time Concerts, bo tak nazywa się wydarzenie, trwa 30 minut i co tydzień prezentuje innych wykonawców i nowy repertuar.

To nie jedyne muzyczne atrakcje w świątyni. Latem odbywa się Summer Evening Concerts. To cykl darmowych godzinnych koncertów organowych, które odbywają się co drugi piątek o godzinie 18:00. 

W parafii działa również Chór Semper Cantamus, którego historia sięga 1948 roku. To wtedy założył go Waldemar Szajer i kierował nim aż do 1973 roku. Obecnie, od 2014 roku, dyrygentką jest Zuzanna Kuźniar. Chór tworzą zarówno parafianie, jak i osoby spoza wspólnoty – niezależnie od wyznania, łączy ich pasja do muzyki. A na swoim koncie mają liczne osiągnięcia podczas muzycznych rywalizacji.

Kultura w innych odsłonach

Działalność muzyczna, to nie jedyna jaką prowadzi Parafia Ewangelicko-Augsburska Świętej Trójcy w Warszawie w obszarze kultury. Odbywają się tam wystawy malarstwa, debaty o różnym zakresie tematycznym, a nawet występują tu teatry. Jest to możliwe, dzięki kilkupoziomowej kondygnacji świątyni – na wysokości ma ona tarasy, które pełnią funkcję jak loże w teatrze.

Od lat Kościół angażuje się także w warszawską Noc Muzeów. Jednak to nie jedyna możliwość, aby zwiedzić świątynię. Swoje drzwi dla zwiedzających otwiera ona bezpłatnie od wtorku do soboty w godzinach 11:00-17:00 oraz w niedzielę od 12:00 do 17:00. Dla grup zorganizowanych możliwe jest zwiedzanie świątyni po wcześniejszym zgłoszeniu wizyty w kancelarii parafialnej. Zwiedzanie może się również odbywać z przewodnikiem.

Wydarzenia kulturalne także stanowią okazję do poznania wnętrza kościoła i doświadczenia wyjątkowej atmosfery miejsca, w którym architektura, historia i muzyka tworzą spójną całość.