Przed Pałacem Prezydenckim – w miejscu, gdzie 10 kwietnia 2010 roku gromadzili się mieszkańcy Warszawy – ustawiono pęknięty krzyż z białych i czerwonych zniczy. Za nim umieszczono zdjęcie pary prezydenckiej Marii i Lecha Kaczyńskich.

Apel rozpoczął się równo o godzinie 8.41 – o tej porze 16 lat temu doszło do katastrofy samolotu z polską delegacją udającą się na uroczystości do Katynia. Po odśpiewaniu hymnu odczytane zostały nazwiska ofiar katastrofy. Następnie uczestnicy uroczystości odmówili modlitwę za dusze ofiar.

W Apelu wziął udział prezydent Karol Nawrocki, szef BBN Sławomir Cenckiewicz, zastępca prezesa IPN Karol Polejowski oraz szeroka reprezentacja polityków PiS, w tym prezes partii Jarosław Kaczyński.

Uroczystości zorganizowane przez PiS w rocznicę katastrofy smoleńskiej rozpoczęły się o godz. 8 od mszy w intencji ofiar katastrofy smoleńskiej w Kościele seminaryjnym pw. Wniebowzięcia NMP i św. Józefa Oblubieńca przy Krakowskim Przedmieściu.

Po apelu uczestnicy uroczystości przeszli na Plac Piłsudskiego, gdzie zostaną złożone wieńce pod pomnikami Ofiar Tragedii Smoleńskiej 2010 r. oraz prezydenta Lecha Kaczyńskiego.

Uroczystości upamiętniające ofiary katastrofy odbył się także na krakowskim Cmentarzu Rakowickim, gdzie pochowanych jest część ofiar. Udział w obchodach w Krakowie wziął m.in. wicepremier, szef MON Władysław Kosiniak-Kamysz.

Wieczorem o godz. 19 odbędzie się msza św. w intencji ofiar katastrofy w archikatedrze warszawskiej, w której weźmie udział m.in. prezydent.

Po mszy św. pod Pałac Prezydencki ruszy organizowany przez PiS Marsz Pamięci; o godz. 21 zaplanowane jest wystąpienie prezesa PiS Jarosława Kaczyńskiego.

Katastrofa smoleńska i śledztwo

10 kwietnia 2010 roku w katastrofie na lotnisku Siewrernyj w Smoleńsku katastrofie uległ należący do obsługującego najważniejsze osoby w państwie 36 Specjalnego Pułku Lotnictwa Transportowego samolot Tu-154M. Na pokładzie było 96 osób lecących do Katynia na obchody 70. rocznicy zbrodni katyńskiej, przede wszystkim prezydent Lech Kaczyński z żoną Marią, przedstawiciele parlamentu i rządu, szefowie instytucji centralnych, najważniejsi dowódcy wojskowi, przedstawiciele rodzin katyńskich. Wszyscy zginęli.

Już 11 kwietnia do Polski przywieziono ciało prezydenta Kaczyńskiego. Pogrzeb jego i jego żony Marii odbył się 18 kwietnia 2010 roku w Krakowie, oboje spoczęli na Wawelu. W ciągu kilku tygodni po katastrofie odbyły się też pogrzeby innych ofiar.

Od razu przystąpiono do wyjaśniania katastrofy – na sugestie strony rosyjskiej zastosowano do jej wyjaśnienia załącznik 13 do konwencji chicagowskiej, dotyczący samolotów cywilnych i czyniący gospodarzem śledztwa kraj, na którego terenie doszło do katastrofy, zarazem jednak zawierający rozbudowane i opisane procedury.

Wyjaśnianiem katastrofy w trybie tej konwencji zajęła się rosyjska komisja MAK. Niezależnie od tego Polska wyjaśniała katastrofę we własnym zakresie, powołując do tego celu Komisję Badania Wypadków Lotniczych Lotnictwa Państwowego, na której czele stanął najpierw szef Państwowej Komisji Badania Wypadków Lotniczych Edmund Klich, jednocześnie polski przedstawiciel przy MAK, a następnie szef MSWiA Jerzy Miller.

W lipcu 2010 roku, po porażce Jarosława Kaczyńskiego w przyspieszonych wyborach prezydenckich z Bronisławem Komorowskim, powstał w Sejmie parlamentarny zespół ds. badania katastrofy smoleńskiej. Na czele składającego się wyłącznie z posłów PiS zespołu stanął Antoni Macierewicz.

Zespół ten stał się w następnych latach głosicielem alternatywnych teorii dotyczących przebiegu katastrofy, na ogół próbujących dowodzić, że była ona wynikiem zamachu.