Polski Związek Szachowy istnieje sto lat, ale życie szachowe w Polsce istniało już kilkaset lat wcześniej, mówi w Polskim Radiu RDC kustosz wystawy Piotr Banasiak. Wystawa, której otwarcie zaplanowano na piątek, poświęcona jest 100-leciu Polskiego Związku Szachowego. 

– Bardzo trudno jest przedstawić 100 lat funkcjonowania szachów. Tym bardziej, że my w zasadzie sięgnęliśmy do średniowiecza, czyli opowieść zaczyna się od szachów średniowiecznych, sandomierskich – opowiada Banasiak. 

Wielcy arcymistrzowie

Celem wystawy jest ukazanie gwiazd plansz szachowych, m.in. XIX-wiecznego mistrza Akibę Rubinsteina, a także XX-wiecznych mistrzów: Włodzimierza Schmidta, Hannę Ereńską- Barlo oraz szachów, którymi grywali mistrzowie. 

– Możemy zaprezentować chociażby szachy Mieczysława Najdorfa wykonane ze skóry krokodyla. To opowieść również o szachach okupacyjnych, dramatyczne historie polskich szachistów i tutaj prezentujemy list z getta łódzkiego Pokazujemy szachy, które zostały pozyskane w wyniku ekshumacji polskich żołnierzy w Katyniu z 1995 roku, które kilkadziesiąt lat, kilkadziesiąt lat przeleżały w ziemi. Są też szachy z obozów jenieckich niemieckich. Idąc dalej, prezentujemy szachy Bolesława Bieruta. Kontrpunktem będą szachy Józefa Piłsudskiego, które wypożyczyliśmy z Muzeum w Sulejówku  – opowiada Banasiak.

Banasiak doprecyzował, że Piłsudski faktycznie grał tymi szachami.

– Józef Piłsudski był też honorowym członkiem Polskiego Związku Szachowego, wielkim admiratorem szachów – podkreślił. 

Zachowały się grafiki jeszcze z okresu legionowego, które wskazują, że to była ulubiona gra marszałka.

Grali nawet w krytycznych momentach

Banasiak odniósł się tez do okresu wojny, zwracając uwagę, że "nawet w tak krytycznych chwilach, kiedy istniało codzienne zagrożenie życia, szachy były popularne, odbywały się turnieje szachowe".

Spośród współczesnych eksponatów, uwagę zwraca Puchar Świata wywalczony przez Jana Krzysztofa Dudę, medale z olimpiad szachowych Bartosza i Moniki Soćków, Kazimierza i Joann Bartlów i najnowsze medale z Mistrzostw Europy, świata czy olimpiady w Indiach w 2022 roku,  kiedy Oliwia Kiełbasa zapisała się w historii polskich szachów, wygrywając na olimpiadzie szachowej dziewięć partii z rzędu.

Na wystawie można też zobaczyć zdjęcia szachów sandomierskich, odkrytych w 1962, wykonanych z kości konia, krowy i jelenia na przełomie XII i XIII wieku.

Atrakcje na Noc Muzeów 

Jak mówi Banasiak, wystawa jest zapowiedzią szachowej Nocy Muzeów 16 maja.

– Zapraszamy wszystkich miłośników szachów, ale nie tylko ich, bo będziemy mieli też inne atrakcje do rozegrania symultany z arcymistrzynią Agnieszką Brustman – zaprasza. 

– Dzieci mogą wziąć udział w turnieju szachowym, będą też szachy plenerowe, więc to jest cały ciąg wydarzeń poświęconych szachom z racji jubileuszu stulecia – zachęca. 

Pierwszy podręcznik do gry w szachy został wydany w 1618 roku przez wojewodę poznańskiego Jana Ostroroga.  Znawcą szachów był również biskup poeta Ignacy Krasicki, uczestnik słynnych obiadów czwartkowych ostatniego króla Polski Stanisława Augusta.

Wystawa będzie czynna od najbliższego piątku do początków września. 

Całego podcastu można posłuchać tutaj