Donald Tusk o sytuacji wokół Trybunału Konstytucyjnego

We wtorek przed posiedzeniem rządu premier powiedział, że będzie miał "okazję podjąć decyzję po raz pierwszy od lat z czystym sumieniem o publikacji decyzji Trybunału Konstytucyjnego". - Trybunał zaczął pracę i dzisiaj otrzymam [...] do publikacji w Dzienniku Urzędowym uchwałę Zgromadzenia Ogólnego Sędziów, która dotyczy zmiany regulaminu - przekazał.

Jak podkreślił Tusk, zmiana ta ma usprawnić pracę Trybunału. Dodał, że "będzie to pierwsza od lat publikacja rozstrzygnięcia tego nareszcie prawidłowo obsadzonego ważnego organu państwa". - Jestem przekonany, na razie pewnie jeszcze nie wszystkie emocje wygasną, ale chyba mogę dzisiaj uroczyście ogłosić początek nowej ery - stwierdził premier. Podkreślił, że "prawidłowo wybrany Trybunał Konstytucyjny to ważna rzecz przede wszystkim dla obywateli". - Cieszę się, że mimo różnych przeszkód, emocji i agresji sędziowie wyprowadzili wreszcie tę sytuację na prostą, a rząd może wykonywać swoje obowiązki dotyczące orzeczeń, decyzji i uchwał sędziów -  zaznaczył Tusk.

Na zgromadzeniu w TK zwołanym przez Annę Korwin-Piotrowską uchwalono zmiany w regulaminie

Według przyjętej uchwały, opublikowanej na stronie Trybunału, celem wprowadzonych zmian jest usprawnienie funkcjonowania TK. Jest to także, jak czytamy, przywrócenie w działalności TK "fundamentalnej reguły", zgodnie z którą prezes Trybunału "odpowiada wprawdzie za organizację jego pracy, ale realizuje tę funkcję jako »pierwszy wśród równych sobie sędziów«". Uchwała usuwa artykuł mówiący, że przepisów Regulaminu TK nie stosuje się, jeżeli przepisy ustaw regulujących działanie TK stanowią inaczej.

W uzasadnieniu uchwały podkreślono, że po jej wejściu w życie warunkiem zatwierdzenia przez prezesa TK sprawozdania z wykonania budżetu Trybunału będzie uprzednie wyrażenie przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów TK pozytywnej opinii o tym sprawozdaniu. "Pozwoli to sędziom Trybunału jako uczestnikom posiedzenia Zgromadzenia wypracować sobie opinię na temat efektywności pracy Dyrektora Kancelarii Trybunału, co ma istotne znaczenie także w związku z ustawowym uprawnieniem Zgromadzenia do opiniowania ewentualnych wniosków Prezesa Trybunału o powołanie albo odwołanie Dyrektora Kancelarii Trybunału" - wskazano. Jak zaznaczono, do zadań Zgromadzenia Ogólnego należy już uchwalanie projektu dochodów i wydatków Trybunału. W związku z tym - czytamy - "ustawodawca uczynił [...] ze Zgromadzenia organ odpowiadający za plan finansowy Trybunału Konstytucyjnego”.

Inny wprowadzany przepis ma za zadanie - według autorów - doprecyzowanie tego, kto może zwoływać Zgromadzenie Ogólne sędziów TK. "Po zmianie nie będzie budziło wątpliwości, że wniosek o rozpatrzenie określonej sprawy przez Zgromadzenie może złożyć każdy sędzia Trybunału” - wskazano. Zmiany w Regulaminie przewidują też, że wniosek będzie mógł dotyczyć "wszystkich spraw dotyczących Trybunału”, nie tylko tych opisanych w regulaminie.

W uzasadnieniu wskazano ponadto, że - zgodnie z dotychczasowym Regulaminem TK - prezes Trybunału informuje Zgromadzenie Ogólne o ważnych sprawach i wydarzeniach dotyczących Trybunału i sędziów TK. Jak jednak wskazano "nie znajduje uzasadnienia", aby jedynie Zgromadzenie było takim forum. "Wystarczające może być odbycie narady sędziów, która nie stanowi posiedzenia Zgromadzania” - czytamy.  Nowy regulamin na także doprecyzować, że zawiadomienie sędziów Trybunału o terminie posiedzenia Zgromadzenia Ogólnego dokonywane będzie za pośrednictwem służbowej poczty elektronicznej, z której korzysta każdy sędzia Trybunału. "Pozwoli to zrezygnować z dotychczasowej, mniej efektywnej i trudniejszej do bezspornego potwierdzenia daty jej dokonania formy powiadamiania telefonicznie" - wskazano.

Uchwała ma wejść w życie w dniu następującym po dniu jej ogłoszenia.

Spór wokół Trybunału Konstytucyjnego

Po tym jak 30 października przedstawiciele grupy wybranej w tej kadencji Sejmu na sędziów TK przekazali informację, że sędzia Anna Korwin-Piotrowska - jako najstarszy stażem sędzia - została kierującą Trybunałem i wydała zarządzenie o przerwie w czynnościach prezesa Bogdana Święczkowskiego oraz wiceprezesa Bartłomieja Sochańskiego, zaostrzył się konflikt dotyczący TK. Święczkowski i Sochański uznają te zarządzenia oraz zwoływane przez Korwin-Piotrowską zgromadzenia za bezprawne.

Prezydent Karol Nawrocki przerwał wówczas podróż do Senegalu i późnym wieczorem wrócił do Warszawy, spotkał się m.in. z I prezesem Sądu Najwyższego Zbigniewem Kapińskim, a następnie przyjechał do siedziby TK. Dzień później nad ranem prezydent wydał oświadczenie mówiące m.in., że "doszło do naruszenia porządku konstytucyjnego RP i siłowego przejęcia konstytucyjnego organu państwa". Z kolei tego dnia wieczorem orędzie wygłosił premier Donald Tusk, który powiedział m.in., że Sejm obecnej kadencji wybrał nowych sędziów TK, ale prezydent nie odebrał od części z nich ślubowania, prezes Święczkowski uniemożliwiał im podjęcie pracy, a kiedy po wielu tygodniach czekania postanowili podjąć obowiązki, "zostali zaatakowani".

W marcu 2024 r. Sejm przyjął uchwałę w sprawie usunięcia skutków kryzysu konstytucyjnego lat 2015-2023, w której stwierdził, że "uwzględnienie w działalności organu władzy publicznej rozstrzygnięć Trybunału Konstytucyjnego wydanych z naruszeniem prawa może zostać uznane za naruszenie zasady legalizmu przez te organy". Od podjęcia tej uchwały przez Sejm wyroki TK nie są publikowane w Dzienniku Ustaw.