To najstarszy cmentarz w Polsce. Powstał wcześniej niż warszawskie Powązki

  • 30.10.2026 11:17

  • Aktualizacja: 11:18 30.10.2026

Stary Cmentarz w Płocku, zwany Płockimi Powązkami, jest najstarszą w Polsce nekropolią pozakościelną. Jest o dziesięć lat starszy od słynnych Starych Powązek w Warszawie.

Mieszkańcy nie chcieli pochówków na nowym cmentarzu

Stary Cmentarz w Płocku powstał w sierpniu 1780 roku. Była to pierwsza w Polsce nekropolia położona nie przy kościele, ale na przedmieściach. Nekropolia znajduje się w najstarszej części Płocka przy al. Kobylińskiego. Obecnie zajmuje powierzchnię około trzech hektarów. 

Początkowo mieszkańcy nie akceptowali grzebania zmarłych na nowym cmentarzu, ponieważ byli przyzwyczajeni do tradycji pochówków przy kościołach. 

Kościół służył jako skład prochu i amunicji 

W 1801 roku ksiądz Antoni Zdzienicki ufundował na terenie cmentarza kościół św. Katarzyny. To jednak nie zmieniło podejścia mieszkańców. Z powodu małej liczby pochówków do 1817 roku świątynia służyła jako skład prochu i amunicji. Kościół poddano renowacji, ale ostatecznie powoli popadał w ruinę i rozebrano go podczas II wojny światowej. 

Cmentarz służył przez prawie 200 lat, aż do końca II wojny światowej. Wtedy też ograniczono liczbę pochówków, a później całkowicie zamknięto nekropolię. 

Stary Cmentarz w Płocku (fot. RDC)

Przetrwało 50 nagrobków. Najstarszy pochodzi z 1828 roku 

Pod koniec lat 90. Stowarzyszenie Starówka Płocka zainicjowała akcję społeczną “Ratujmy Płockie Powązki”, polegającą na zbiórce pieniędzy na renowację zabytkowych pomników i nagrobków - z około 230 nagrobków do chwili obecnej przetrwało 50. 

Najstarszy zachowany i odrestaurowany nagrobek na cmentarzu pochodzi z 1828 roku. Jest to miejsce spoczynku Teresy z Krajewskich Rodzickiej.

W pobliżu znajduje się grób zmarłego w 1841 roku pułkownika Jana Gugenmusa, żołnierza Legionów Dąbrowskiego i armii księcia Józefa Poniatowskiego, odznaczonego Legią Honorową i złotym krzyżem Virtuti Militari. Był też synem nadwornego zegarmistrza ostatniego króla Polski Stanisława Augusta Poniatowskiego.

Na cmentarzu znajduje się też zbiorowa mogiła bohaterów Powstania Styczniowego z 1863 roku. 

Na przełomie XX i XXI wieku na płockim Starym Cmentarzu otwarto dla pochówków nowe kwatery. 

Pomniki na Starym Cmentarzu w Płocku (fot. RDC)
 

Źródło:

PAP/ RDC

Autor:

RDC /kh/ Agnieszka Maruszak