Sekrety Mazowsza

Praca w stolicy, serce w Radzyniu - Dominika Leszczyńska

  • Piotr Szymon Łoś

  • 22.07.2026
  • 21 min 38 s

Krótki opis odcinka

Radzyń Podlaski to miasto o bogatej i złożonej historii, położone u styku historycznych krain: północnej Małopolski (do której należała ziemia łukowska) oraz Podlasia, od którego w XIX wieku zaczerpnęło swój przymiotnik. Jego początki sięgają XV wieku, kiedy to w 1468 roku król Kazimierz Jagiellończyk nadał mu prawa miejskie na prośbę ówczesnego właściciela, Grota z Ostrowa (w miejscu dawnej osady Kozirynek). Przez kolejne stulecia miasto rozwijało się jako lokalny ośrodek rzemieślniczy i handlowy, jednak jego prawdziwy „złoty wiek” nadszedł w XVIII stuleciu. Wówczas dobra radzyńskie przeszły w ręce rodu Potockich, a konkretnie generała artylerii litewskiej Eustachego Potockiego. To właśnie jego ambicjom miasto zawdzięcza swój najcenniejszy zabytek, pałac Potockich, uznawany za jedną z najwspanialszych i najczystszych stylowo rezydencji rokokowych w Polsce i Europie. Przebudowę dawnego renesansowego zamku w ten architektoniczny cud zlecono wybitnemu architektowi Jakubowi Fontanie, a rzeźby i dekoracje stworzył Jan Chryzostom Redler. Z wcześniejszą epoką renesansu i manieryzmu wiąże się natomiast drugi najważniejszy zabytek – Kościół pw. Świętej Trójcy, ufundowany w 1641 roku, w którym spoczywają dawni właściciele miasta z rodu Mniszchów. Kultura Radzynia przez wieki kształtowała się w atmosferze wielokulturowości, gdzie obok siebie żyli Polacy i bardzo liczna społeczność żydowska, napędzająca lokalną gospodarkę. XIX wiek, pod panowaniem rosyjskim (po okresie zaboru austriackiego), przyniósł miastu trudności gospodarcze i represje popowstaniowe, ale jednocześnie silny rozwój tajnego nauczania i patriotyzmu. Tragiczne piętno na mieście odcisnęła II wojna światowa, podczas której społeczność żydowska została przez Niemców uwięziona w miejscowym getcie, a następnie bestialsko zgładzona w obozie w Treblince. Sam pałac i miasto również mocno ucierpiały podczas działań wojennych (pałac spłonął w 1944 roku).   Po wojnie Radzyń powoli odbudowywał swoją pozycję oraz z mozołem rekonstruował pałacowe wnętrza. Dziś miasto tętni życiem kulturalnym, organizując uznane w kraju „Radzyńskie Spotkania z Podróżnikami” czy koncerty na tle majestatycznej Oranżerii, będąc fascynującym przykładem tego, jak wielka sztuka potrafiła zakorzenić się z dala od największych metropolii. Na ile miejscowość o takiej historii i położeniu może wpływać na życie oraz wybory zawodowe współcześnie, o tym de facto, opowiadając o Radzyniu, mówi nasz gość, Dominika Leszczyńska, historyk sztuki, kustosz w Stacji Muzeum, niejako „programowo” nie zrywająca swoich kontaktów z miejscem urodzenia.

Opis odcinka

Radzyń Podlaski to miasto o bogatej i złożonej historii, położone u styku historycznych krain: północnej Małopolski (do której należała ziemia łukowska) oraz Podlasia, od którego w XIX wieku zaczerpnęło swój przymiotnik.

Jego początki sięgają XV wieku, kiedy to w 1468 roku król Kazimierz Jagiellończyk nadał mu prawa miejskie na prośbę ówczesnego właściciela, Grota z Ostrowa (w miejscu dawnej osady Kozirynek). Przez kolejne stulecia miasto rozwijało się jako lokalny ośrodek rzemieślniczy i handlowy, jednak jego prawdziwy „złoty wiek” nadszedł w XVIII stuleciu. Wówczas dobra radzyńskie przeszły w ręce rodu Potockich, a konkretnie generała artylerii litewskiej Eustachego Potockiego.

To właśnie jego ambicjom miasto zawdzięcza swój najcenniejszy zabytek, pałac Potockich, uznawany za jedną z najwspanialszych i najczystszych stylowo rezydencji rokokowych w Polsce i Europie. Przebudowę dawnego renesansowego zamku w ten architektoniczny cud zlecono wybitnemu architektowi Jakubowi Fontanie, a rzeźby i dekoracje stworzył Jan Chryzostom Redler. Z wcześniejszą epoką renesansu i manieryzmu wiąże się natomiast drugi najważniejszy zabytek – Kościół pw. Świętej Trójcy, ufundowany w 1641 roku, w którym spoczywają dawni właściciele miasta z rodu Mniszchów.

Kultura Radzynia przez wieki kształtowała się w atmosferze wielokulturowości, gdzie obok siebie żyli Polacy i bardzo liczna społeczność żydowska, napędzająca lokalną gospodarkę. XIX wiek, pod panowaniem rosyjskim (po okresie zaboru austriackiego), przyniósł miastu trudności gospodarcze i represje popowstaniowe, ale jednocześnie silny rozwój tajnego nauczania i patriotyzmu.

Tragiczne piętno na mieście odcisnęła II wojna światowa, podczas której społeczność żydowska została przez Niemców uwięziona w miejscowym getcie, a następnie bestialsko zgładzona w obozie w Treblince. Sam pałac i miasto również mocno ucierpiały podczas działań wojennych (pałac spłonął w 1944 roku).

 

Po wojnie Radzyń powoli odbudowywał swoją pozycję oraz z mozołem rekonstruował pałacowe wnętrza. Dziś miasto tętni życiem kulturalnym, organizując uznane w kraju „Radzyńskie Spotkania z Podróżnikami” czy koncerty na tle majestatycznej Oranżerii, będąc fascynującym przykładem tego, jak wielka sztuka potrafiła zakorzenić się z dala od największych metropolii.

Na ile miejscowość o takiej historii i położeniu może wpływać na życie oraz wybory zawodowe współcześnie, o tym de facto, opowiadając o Radzyniu, mówi nasz gość, Dominika Leszczyńska, historyk sztuki, kustosz w Stacji Muzeum, niejako „programowo” nie zrywająca swoich kontaktów z miejscem urodzenia.

Kategorie:

OGÓLNY OPIS PODCASTU

Sekrety Mazowsza

Historia, tradycje, wydarzenia kulturalne, rozmowy o sztuce, o ludziach - różnorodna panorama regionu mazowieckiego.

Odcinki podcastu (1088)

  • Dożynki Mazowieckie w Raszynie

    • 26.08.2026

    • 20 min 50 s

  • "Uprowadzenie z seraju" W. A. Mozarta w Nieborowie

    • 19.08.2026

    • 19 min 56 s

  • Co jest prawdą, a co fikcją w życiu sławnych postaci z polskiej historii?

    • 17.08.2026

    • 08 min 43 s

  • Festiwal Hipolita i Ludwiki 2026

    • 14.08.2026

    • 10 min 30 s

  • Obchody Święta Wojska Polskiego w Sulejówku

    • 13.08.2026

    • 10 min 11 s

  • "Echa Wielkiej Wojny" w Muzeum Niepodległości

    • 12.08.2026

    • 08 min 22 s

  • Aleksandra Kopp

    • 11.08.2026

    • 08 min 35 s

  • Wystawa "Trzeba być stale obecnym. Teatr Krystyny Zachwatowicz- Wajdy"

    • 10.08.2026

    • 09 min 54 s

  • Wakacyjne projekty Muzeum POLIN

    • 07.08.2026

    • 12 min

  • Otwarcie wystawy "Miasto w ruchu"

    • 06.08.2026

    • 15 min 27 s

1
2
3
...
107
108
109