W najbliższą niedzielę, 13 września, pod patronatem Polskiego Radia RDC („Radia dla Ciebie”) odbędzie się już XXIII Wielkie Grzybobranie w Długosiodle (pow. wyszkowski). O przebiegu tego wydarzenia, ale i o sprawach i problemach gminy, w programie mówi Stanisław Jastrzębski, wójt Długosiodła.

Na Międzymurzu Jana Zachwatowicza przy warszawskim Barbakanie, prezentowana jest (do 30 września), wystawa „Pociąg do Archiwum”, przygotowana przez Państwowe Archiwum w Warszawie. Jest ona ekspozycją, towarzyszącą akcji „Pamięć Kolejowych Pokoleń”, zorganizowanej w ogóle przez Archiwa Państwowe i PKP S.A.

Prośba i apel do osób, związanych z koleją (a w tym roku Polskie Koleje Państwowe obchodzą swoje Stulecie) dotyczy wszelkich pamiątek rodzinnych, dotyczących osobistej i szerszej historii polskich kolejarzy. Zebrane w ten sposób i przekazane do Archiwum, dokumenty będą służyły pracy naukowej historykom, ale też – np. udostępniane w zdygitalizowanej formie – mają być dostępne wszystkim zainteresowanym. Dość powiedzieć, że archiwiści namawiają, abyśmy przekazali oryginały lub kopie rodzinnych pamiątek kolejarskich.

Akcja trwa do 2 października, a w programie mówią o niej: Magdalena Wiercińska, dyrektor Archiwum Państwowego w Warszawie oraz Maciej Aleksiejuk, archiwista, historyk z tejże instytucji.

W 2012 roku prezydent Bronisław Komorowski zainicjował, a kolejni prezydenci kontynuowali tradycję „Narodowego Czytania”, odbywającego się na początku września. W tym roku, w piętnastej edycji, cała Polska będzie czytała „Dziady” Adama Mickiewicza. Organizatorzy lokalnych imprez, podczas których uczestniczy czytali wybrane fragmenty, prześcigają się w pomysłach, aby spotkania te były atrakcyjne, a czytanie lektury było powiązane np. z miejscową historią, tradycją czy tożsamością.

Tak też jest w Zbuczynie (pow. siedlecki), o czym w programie mówią: Agnieszka Osmólska-Ilczuk, instruktor w Gminnym Ośrodku Kultury w Zbuczynie, Ewa Jurkowska, kierownik artystyczna Zespołu Pieśni Tańca „Niwa” w Krzesku (gm. Zbuczyn), kierownik Filii Gminnej Biblioteki Publicznej w Krzesku, Barbara Borkowska, uczestniczka Uniwersytetu Trzeciego Wieku i Grupy Teatralnej przy GOK w Zbuczynie, Tomasz Radomyski, historyk, pedagog, były samorządowiec, Wojciech Słupski, koordynator Uniwersytetu Trzeciego Wieku i Grupy Teatralnej w Zbuczynie.     

Fundacja Jestem powstała 14 lat temu. Najpierw mieściła się na pięknej Sadybie przy ul. Goraszewskiej, w tamtejszej parafii, a od 4 lat dysponuje równie pięknym własnym już budynkiem, przy ul. Sławkowskiej 7. Obiekt powstał przy pomocy wielu darczyńców, wśród nich jest Fundacja "Trzy Trąby", która zajmuje się kulturą, ale jej twórcy mają też otwarte serca na pomoc takim osobom, jak te z Fundacji Jestem. A są to chorzy na nowotwór, którym wolontariusze, lekarze i inni wspierający, pomagają, aby pacjenci onkologiczni mogli przy Sławkowskiej spędzać czas. Tam się rozmawia nie tyle o chorobie (choć też, z racji udziału psychologów i lekarzy), ale o wszystkim co pacjentom pozwala niejako choćby na chwilę zapomnieć o swojej trudnej życiowej sytuacji. Fundacja Jestem zaprasza tych wszystkich, którzy potrzebują eleganckiego miejsca na spotkania biznesowe, towarzyskie czy rodzinne. Bowiem, wynajem lokalu finansuje działalność Fundacji, nie mającej żadnych funduszy publicznych. Fundacja Jestem została założona przez osoby, które z własnego doświadczenia wiedzą, czym jest choroba onkologiczna, a wśród nich są: założycielka i prezes Fundacji, Izabela Dembińska oraz pani Hanna - wolontariuszka, goście programu.  

Jest absolwentem Liceum Ogólnokształcącego im. Władysława IV w Warszawie oraz studiów dziennikarskich. Od niedawna na co co dzień pracuje w Państwowym Archiwum Państwowym w Warszawie i od lat, życie zawodowe łączy z powodzeniem z twórczością pisarską. W swoich książkach zajmuje się głównie historią międzywojnia (1918-1939), w tym losami ludzi polskiej estrady, teatru i filmu. Oprócz tego, jest wierny dawnym zainteresowaniem, stąd też dzieje elit: szlachty, arystokracji oraz rodów panujących w Polsce. Bardzo aktywny, ma na swoim koncie kilkanaście książek. Ale po raz pierwszy w Polskim Radiu RDC opowiedział o swoim dzieciństwie, początkach zainteresowań historią oraz o babci. Pochodzi z warszawskiego Bródna, ale korzenie Telerów, które częściowo zbadał, sięgają regionu świętokrzyskiego. Osobie i o swojej twórczości, w drugim odcinku, w audycji "Sekrety Mazowsza", opowiada Marek Teler.   

Jest absolwentem Liceum Ogólnokształcącego im. Władysława IV w Warszawie oraz studiów dziennikarskich. Od niedawna na co co dzień pracuje w Państwowym Archiwum Państwowym w Warszawie i od lat, życie zawodowe łączy z powodzeniem z twórczością pisarską. W swoich książkach zajmuje się głównie historią międzywojnia (1918-1939), w tym losami ludzi polskiej estrady, teatru i filmu. Oprócz tego, jest wierny dawnym zainteresowaniem, stąd też dzieje elit: szlachty, arystokracji oraz rodów panujących w Polsce. Bardzo aktywny, ma na swoim koncie kilkanaście książek. Ale po raz pierwszy w Polskim Radiu RDC opowiedział o swoim dzieciństwie, początkach zainteresowań historią oraz o babci. Pochodzi z warszawskiego Bródna, ale korzenie Telerów, które częściowo zbadał, sięgają regionu świętokrzyskiego. Osobie i o swojej twórczości, w dwóch odsłonach audycji "Sekrety Mazowsza", opowiada Marek Teler.   

Wśród działań różnych organizacji, zajmujących się historią lokalną, jest nie tylko chęć udokumentowania najdrobniejszych szczegółów z dziejów małej Ojczyzny, ale także dbałość o zabytki i inne pamiątki przeszłości. Wśród nich są często zapomniane losy ludzi, a potem niszczejące cmentarze, osadników. Tych osadników, których nazywa się kolonistami (rzadziej), a najczęściej olędrami. Jest mitem informacja, że byli oni zawsze Niemcami, choć rzeczywiście z kręgów kultury niemieckiej już w XVIII wieku przybywali do Polski, zapraszani przez np. właścicieli ziemskich. Byli świetnymi fachowcami, umieli żyć nad rzekami, korzystać z nich, zarabiać, ale też ujarzmiać, gdy zbyt często i Dalego w głąb wylewały. Olędrzy to Niemcy, dawni mieszkańcy Niderlandów, ale też Francuzi i po prostu Polacy z północnych stron kraju. Bywali menonitami, częściej luteranami, skupionymi np. w Kościele ewangelicko-augsburskim czy ewangelicko-reformowanym.

Ich dzieje są bardzo ciekawe, ślady po nich istnieją (cmentarze, niekiedy zachowane w pamięci obrzędy i przepisy kulinarne) zarówno materialne, jak i głębsze – na przykład szacunek i przywiązanie do pracy. Okres II wojny światowej sprawił, że wyjechali stąd, zostawiając nie tylko resztki zabudowań, ale i jakiegoś ducha, który z przeszłości teraz się wyłania. Nic więc dziwnego, że ww. organizacje lokalne, historycy, antropolodzy i inni, zaczęli głębiej badać tę społeczność.

Na obszarze gminy Nieporęt i w okolicach, tacy osadnicy również byli, o czym mówi w programie Konrad Szostek, prezes Nieporęckiego Stowarzyszenia Historycznego.

Jak każe tradycja, rolnicy co roku dziękują za plony. W dalszej przeszłości dziękowali właścicielom ziemskim, księżom, wójtom, potem „towarzyszom” gminnym, powiatowym czy wojewódzkim, aby po 1989 roku znów z tegorocznym chlebem podchodzić do wójta, starosty, wojewody czy marszałka. Zawsze też (przy poszanowaniu wielokulturowości i różnorodności wyznań) dziękowano Bogu.

I nie inaczej jest współcześnie, gdy co roku samorząd województwa marszałkowskiego, organizuje Dożynki „centralne” dla całego Mazowsza. W tym roku odbędą się one w Raszynie (pow. pruszkowski), w gminie specyficznej ze względu na swoje aglomeracyjne położenie, ale – co ciekawe – nadal bliskiej rolnictwu, choć nieco innemu niż na północy czy południu województwa. Poza tradycjami, związanymi z pracą na roli, będzie też msza święta, jako że uroczystość jest wspólna: dla samorządu województwa: Urząd Marszałkowski, z udziałem marszałka, dr. Adama Struzika i Archidiecezji Warszawskiej, z udziałem Jego ekscelencji ks. abp. Adriana Galbasa SAC, metropolity warszawskiego.

Tradycyjne Dożynki odbędą się w niedzielę, 30 sierpnia br. na terenie centrum sportu i w parku im. M. Abakanowicz w Raszynie.

O znaczeniu uroczystości dożynkowych, ich przebiegu oraz o gminie Raszyn jako ich gospodarzu, w programie mówią: Marta Król z Departamentu Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich Urzędu Marszałkowskiego w Warszawie oraz Bogumiła Stępińska-Gniadek, wójt gminy Raszyn.

Nieporęt (pow. legionowski) ma ciekawą, choć momentami typową historię, jak wiele mazowieckich miejscowości. Z pewnością wyróżnia go położenie nad rzekami (widły Wisły i Narwi), a obecnie kojarzony jest z Zalewem Zegrzyńskim, przyciągającym turystów. Z początku osada należała do książąt mazowieckich, a w 1526 roku została włączona do Korony Polskiej. Od tamtej pory była to królewszczyzna, mocno związana z krótko panującą w Polsce dynastią Wazów. Miała też prawa miejskie (1484, nadane przez Bolesława V, księcia mazowieckiego), ale je utraciła już w XVII wieku, pozostając aż do dziś wsią gminną.  

Ze względu zapewne na bliskość i dobre tereny łowieckie, król Zygmunt III zlokalizował swój dwór myśliwski. Już ten monarcha, kilkaset lat wcześniej, rozumiał, że liczne cieki wodne można wykorzystać, co uczynił, tworząc Kanał Królewski, nam współczesnym znany już jako Kanał Żerański.

Nieporęcka świątynia rzymskokatolicka stanowiła królewskie wotum po zwycięstwie nad Szwedami – kościół ufundował Jan Kazimierz.

Po abdykacji króla Jana Kazimierza w 1668 roku Nieporęt wrócił do wcześniejszych dzierżawców tych dóbr - Prażmowskich. Gospodarowali oni w Nieporęcie do 1749 roku. Jeden z najbogatszych przedstawicieli rosnącej w siłę rodziny Czartoryskich, August, zakupił 3/4 Nieporętu. Po Czartoryskich, poprzez powiązania rodzinne i spadkobrania, nieporęckimi gospodarzami byli Lubomirscy, a od 1778 roku cały obszar Nieporętu wszedł w skład rozległych dóbr Jabłonna rodziny Potockich.

Nie wchodząc w szczegóły, trzeba pamiętać, że przez Nieporęt i okolice przetaczały się wszystkie wojny i liczne wojska: w potopie szwedzkim, w okresie napoleońskim, legioniści Piłsudskiego (także tu uwięzieni), w czasie Bitwy Warszawskiej 1920 roku i w latach II wojny światowej. W tym ostatnim czasie warto przywołać szeroko zakrojoną działalność polskiego Podziemia (głównie Armia Krajowa, 3 batalion pułku "Legionowo" VII Rejonu "Obroża" AK; dowódca - Bronisław Tokaj), którego działania miały ogromne znaczenie ze względu na sytuację Warszawy.

Przez lata historią Nieporętu i okolic, zajmował się płk Włodzimierz Bławdziewicz (1926-2018), żołnierz Armii Krajowej (Zgrupowanie „Kampinos”), uczestnik powstania warszawskiego. Zawodowy żołnierz Ludowego Wojska Polskiego, związany z centrum łączności w Zegrzu. Po przejściu na emeryturę, zajął się historią swojej gminy. Opublikował wiele książek i artykułów na tematy historyczne, a wśród nich na uwagę zasługują: Dzieje Nieporętu 1387-1989, Warszawa 2000, Dzieje Nieporętu 1387-2009, Warszawa 2012, Dzieje kościoła nieporęckiego 1660-2005, Warszawa 2006. 

Był w swoim środowisku lokalnym Nieporętu, a szerzej – w gronie dawnych uczestników Podziemia, wielkim autorytetem. W 2015 roku został pierwszym laureatem honorowego tytułu „Zasłużonego dla Gminy Nieporęt”.

Lokalny historyk należał do grona inicjatorów powstania Nieporęckiego Stowarzyszenia Historycznego, pełniąc w nim funkcję prezesa i członka zarządu.

Nieporęckie Stowarzyszenie Historyczne działa, świetnie wykorzystując nowsze metody badania historii: bazy zdygitalizowanych źródeł i archiwów, źródła wywołane (relacje, oral history), jak też portale społecznościowe, które bardzo ożywiają historię dzięki temu, że każdy w nich może wskazać nowe, być może nieznane informacje, które zawodowy historyk musi oczywiście sprawdzić.

Nieporęckie Stowarzyszenie Historyczne publikuje kolejne pozycje historyczne, sięgając też do wcześniejszych ustaleń Włodzimierza Bławdziewicza, korzysta też z jego zbiorów archiwalnych. W ostatnich latach wydane zostały książki: Gmina Nieporęt w latach 1918-2018. Setna rocznica odzyskania niepodległości, red. W. Orliński, K. Szostek, Nieporęt 2018, Gmina Nieporęt na kartach czasu, tom I, red. K. Szostek, A. Olechowski, Nieporęt 2024, Gmina Nieporęt na kartach czasu, tom II, Z dawnej prasy do 1939 roku, red. K. Szostek, Nieporęt 2025.

Ostatni tom, prezentujący zapiski prasowe o Nieporęcie, stał się przyczynkiem do rozmowy o niektórych wątkach historii gminy. Gościem programu był Konrad Szostek, prezes Nieporęckiego Stowarzyszenia Historycznego.

Publikacje Nieporęckiego Stowarzyszenia Historycznego do pobrania w formacie pdf (kliknij)

Belmonte przybywa przed pałac baszy Selima, gdzie więziona jest jego narzeczona Konstancja wraz ze służącą Blonde i sługą Pedrillem. Spotyka strażnika Osmina, który nie ukrywa swojej niechęci wobec obcych. Belmonte odnajduje Pedrilla i wspólnie zaczynają planować ucieczkę. W tym czasie Konstancja stanowczo odrzuca zaloty baszy, pozostając wierna ukochanemu – tak zaczyna się przepiękna i ciekawa opera Uprowadzenie z seraju Wolfganga Amadeusza Mozarta.

W wydaniu plenerowym będzie ją można zobaczyć i posłuchać w sobotę 29 sierpnia w parku pałacu Radziwiłłów w Nieborowie (Muzeum w Nieborowie i Arkadii – Oddział Muzeum Narodowego w Warszawie). Przedstawienie jest już dziewiątym wydarzeniem operowym w tym miejscu.

Pomysłodawcami i organizatorami są Muzeum w Nieborowie i Arkadii, Fundacja „Trzy Trąby” Macieja Radziwiłła oraz Stowarzyszenie Polskich Artystów Muzyków Oddział Warszawski.

Dlaczego warto po raz kolejny wybrać się na operę do Nieborowa, mówi kurator tegoż Muzeum, Monika Antczak.

Więcej na temat wydarzenia: Uprowadzenie z Seraju w Nieborowie