Rozbudowę podwarszawskiej, wiejskiej siedziby królewskiej w Wilanowie planował Jan III (1629–1696), ale swego pomysłu nie zdążył zrealizować. Powiększenie więc pałacu o skrzydła boczne rozpoczęło się w czasach kolejnej właścicielki, hetmanowej Elżbiety z Lubomirskich Sieniawskiej (1669–1729), która nabyła dobra wilanowskie od królewiczów Sobieskich. W latach 1723–1729, pod nadzorem włoskiego architekta Giovanniego Spazzio (1659–1726), zrealizowano budowę bocznych skrzydeł pałacu, nadając ostateczny kształt założeniu przestrzennemu w duchu dojrzałego baroku. Kluczowe przekształcenia funkcjonalne i ideowe tej części pałacu nastąpiły na początku XIX wieku z inicjatywy Stanisława Kostki Potockiego (1755–1821), znawcy sztuki i wybitnego mecenasa. Zdecydował on o zmianie funkcji pokoi mieszkalnych na sale ekspozycyjne, co zaowocowało utworzeniem imponującej Galerii Obrazów oraz Galerii Krajobrazów. Wyposażenie w dzieła sztuki objęło wybrane starannie płótna mistrzów francuskich, włoskich, niemieckich i niderlandzkich, tworząc jedną z najważniejszych wczesnych kolekcji muzealnych na ziemiach polskich.
Trzeba jeszcze wspomnieć o nieistniejącej już historyzującej wczesnogotyckiej Galerii Gotyckiej (1802 r.), znanej z ryciny malarza i rysownika, Zygmunta Vogla (1764–1826), który współpracował ze Stanisławem Kostką Potockim. Jej dobudowanie (koncepcja architektoniczna opracowana przy współpracy z Chrystianem Piotrem Aignerem) przy Skrzydle Północnym miało na celu stworzenie nowoczesnej przestrzeni ekspozycyjnej dla rozrastającej się kolekcji sztuki obcej, rzeźb antycznych oraz waz greckich. Wzniesienie tej galerii pozwoliło Stanisławowi Kostce Potockiemu na uroczyste otwarcie zbiorów dla publiczności w 1805 roku. Tak powstało jedno z pierwszych muzeów na ziemiach polskich.
W ostatnich latach substancja zabytkowa tej części rezydencji została poddana pracom rewaloryzacyjnym w ramach szeroko zakrojonego projektu konserwacji tego skrzydła, obejmującego między innymi remont dachu oraz rzeźb attykowych.
Odnowione przestrzenie zyskały optymalne parametry klimatyczne i świetlne do prezentacji wrażliwych obiektów malarskich. Spektakularnym wydarzeniem naukowo-kulturalnym uświetniającym udostępnienie sal po renowacji, jest wystawa Rubensiana. Fascynacje kolekcjonerskie w Polsce XVII–XXI wieku. Ekspozycja to analiza recepcji i wpływu warsztatu Petera Paula Rubensa (1577–1640) oraz jego współpracowników (szkoły), takich jak Jacob Jordaens (1593–1678) czy Anthony van Dyck (1599–1641), na rodzimy rynek kolekcjonerski.
O powstaniu i wyposażeniu w dzieła sztuki tzw. Skrzydła Północnego pałacu, jak też o badaniach (np. odsłonięcie malowideł po zdjęciu tapet) i renowacji tego obiektu w ostatnich kilku latach, w programie mówiła dr Joanna Paprocka-Gajek, starszy kustosz, kierownik Działu Sztuki w Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie.
