Literacka Nagroda Nobla trafiła w tym roku do Węgra László Krasznahorkaiego za „wizjonerskie dzieło, które przypomina nam o sile sztuki w samym środku apokaliptycznej grozy”. Pisarz znany jest w Polsce jako autor takich powieści jak „Szatańskie tango", Melancholia sprzeciwu", „Wojna i wojna”.

„László Krasznahorkai to wielki pisarz z tradycji środkowej Europy, tradycji Franza Kafki i Thomasa Bernharda z ich charakterystycznym poczuciem absurdu i groteski” – podkreśla Szwedzka Akademia w uzasadnieniu decyzji.

Autor wymagający

– László Krasznahorkai od pierwszej książki prowadzi literacką analizę tego, co w naszym zbiorowym i jednostkowym doświadczeniu stanowi źródło cierpienia – powiedział Grzegorz Jankowicz, dyrektor Instytutu Książki.

– Postaci z powieści Krasznahorkaiego nie wiedzą, czy to, co je spotka, przyniesie zatratę, czy ulgę. Na bohaterki i bohaterów wybiera ludzi wiodących przewidywalną egzystencję, która w pewnym momencie gwałtownie skręca w nieoczekiwaną stronę – powiedział Jankowicz.

Eksperci podkreślają, że Krasznahorkai to autor wymagający, a jego książki potrzebują od czytelnika cierpliwości. Dyrektor Instytutu Książki dodał, że wśród zainteresowań Krasznahorkaiego jest „literacka analiza źródeł cierpienia”.

– Po tym zderzeniu przewidywalności i nieprzewidywalności, które są obecne w literaturze Krasznahorkaiego, wszystko może być źródłem zarówno zagrożenia, jak i wybawienia – zaznaczył Jankowicz.

Kim jest László Krasznahorkai?

László Krasznahorkai urodził się 5 stycznia 1954 r. w Gyuli na południu Węgier. Studiował prawo na uniwersytetach w Segedynie oraz Budapeszcie. Ostatecznie zdobył dyplom na wydziale humanistycznym Uniwersytetu Loránda Eötvösa w ramach specjalności hungarystyczno-nauczycielskiej.

Jego pierwsza nowela „Tebenned hittem” ukazała się w 1977 r. na łamach „Mozgó Világ”. W latach 1977–1982 pracował jako dokumentalista w Gondolat Könyvkiadó, od 1982 r. pozostaje pisarzem niezależnym.

Pisarz spotkał się z dużym uznaniem: Susan Sontag nazwała Krasznahorkaiego „mistrzem apokalipsy cytującym Gogola i Melville’a”, a W.G. Sebald pisał o nim: „uniwersalność wizji Krasznahorkaiego rozwiewa wszystkie wątpliwości dotyczące współczesnej literatury”. W 1993 r. otrzymał nagrodę dla najlepszej książki w Niemczech (Bestenliste-Preis) za „Melancholię sprzeciwu”.

Od 1985 r. jego przyjaciel Béla Tarr kręci filmy niemal wyłącznie na podstawie jego książek. W ten sposób powstały „Szatańskie tango” oraz „Harmonie Werckmeistera”. Pracowali również razem przy ostatnim filmie Tarra, „Koniu turyńskim”, a autor pomagał reżyserowi w każdej istotnej kwestii.

Otrzymał wiele nagród i odznaczeń, między innymi najważniejszą nagrodę państwową, Nagrodę Kossutha, nagrodę Brücke Berlin, America Award czy National Book Award w kategorii najlepsze tłumaczenie.

W listopadzie 2010 r. László Krasznahorkai był gościem 2. Międzynarodowego Festiwalu Literatury im. Josepha Conrada w Krakowie.

Czytaj też: „Co z miłością, która miała ocalić świat?”. Premiera „Ery Wodnika” w Teatrze Dramatycznym