Fala upałów zmierza na Mazowsze. Według prognoz, w czwartek i piątek na termometrach zobaczymy do 33°C, a w poniedziałek nawet do 40°C.

Przegrzanie organizmu może mieć poważne konsekwencje zdrowotne, powodować udar, omdlenie, odwodnienie czy nawet pogorszenie problemów kardiologicznych. Pracodawca ma obowiązek zapewnienia pracownikom bezpiecznych warunków wykonywania pracy. Co to oznacza w przypadku upału?

Praca w pomieszczeniu a upał 

Chociaż istniejące regulacje nakładają na pracodawcę obowiązek zapewnienia w pomieszczeniach odpowiedniej temperatury, wymiany powietrza oraz zabezpieczenia przed wilgocią oraz niekorzystnymi warunkami cieplnymi i nasłonecznieniem, to jednak – co do zasady – nie określają maksymalnej temperatury powietrza, w jakiej praca może być wykonywana w pomieszczeniach.

Czy w pracy musi być klimatyzacja?

Jednakże w przypadku wysokich temperatur pracodawca powinien zapewnić pracownikom pracującym w pomieszczeniu wentylatory, klimatyzatory lub inne formy chłodzenia – np. dostęp do pomieszczeń służących wypoczynkowi. Powinien też zadbać także o rolety lub żaluzje.

• Pracodawca ma obowiązek zapewnienia klimatyzowanych pomieszczeń do wypoczynku pracownikom wykonującym pracę w pomieszczeniach, w których temperatura spowodowana procesami technologicznymi jest stale wyższa niż 30 °C.

Klimatyzacja nie może zbytnio wychładzać pomieszczeń ani powodować przeciągów. Wentylacja nie powinna być uciążliwa dla pracowników (hałas, drgania). 

Czy pracodawca musi zapewnić wodę?

Stosowanie takich rozwiązań zwalnia pracodawcę z obowiązku zapewnienia napojów pracownikom wykonującym pracę w pomieszczeniach zamkniętych, o ile temperatura w takich pomieszczeniach nie przekracza 28 °C.

Kiedy temperatura w pomieszczeniu jest wyższa, pracodawca musi zapewnić pracownikom napoje. W takiej sytuacji nie ma znaczenia to, czy stanowisko pracy jest wyposażone w klimatyzację czy też nie.

Praca na zewnątrz a upał 

Pracownicy wykonujący swoją pracę na zewnątrz powinni być chronieni przed niebezpiecznymi czynnikami, również warunkami atmosferycznymi, takimi jak zbyt wysoka temperatura. 

Pracodawca może:

• wprowadzić dodatkowe przerwy w pracy,
• skrócić czas pracy,
• wprowadzić system rotacyjny.

Nie może się to jednak wiązać z obniżeniem należnego pracownikom wynagrodzenia.

Obowiązkowe napoje przez całą zmianę 

W przypadku osób pracujących na otwartej przestrzeni pracodawca ma obowiązek zapewnienia napojów, gdy temperatura przekracza 25 °C. Niezależnie od tego, czy praca jest wykonywana w pomieszczeniu czy na otwartej przestrzeni, napoje powinny być dostępne dla pracowników w ciągu całej zmiany roboczej.

Kiedy przysługuje pracownikowi posiłek?

W najbardziej uciążliwych warunkach, niektórzy pracownicy mają również prawo do jednego gorącego posiłku profilaktycznego. Pracodawca musi go zapewnić, ale tylko wówczas, gdy spełnione są łącznie dwa warunki:

• Praca jest wykonywana w pomieszczeniach zamkniętych, w których ze względów technologicznych utrzymuje się stale temperatura powyżej 25°C.
• Jest to praca fizyczna, która powoduje w ciągu zmiany efektywny wydatek energetyczny organizmu powyżej 1500 kcal u mężczyzn i 1000 kcal u kobiet.

Co zrobić, gdy pracodawca nie przestrzega BHP?

Nierespektowanie przez pracodawcę tego obowiązku stanowi wykroczenie zagrożone karą grzywny od 1 do 30 tys. złotych. Takie sytuacje należy zgłaszać do Państwowej Inspekcji Pracy. 

W razie, gdy warunki pracy nie odpowiadają przepisom bezpieczeństwa i higieny pracy i stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika, albo gdy wykonywana przez niego praca grozi takim niebezpieczeństwem innym osobom, pracownik ma prawo powstrzymać się od wykonywania pracy, zawiadamiając o tym niezwłocznie przełożonego. Co ważne, zachowuje on przy tym prawo do wynagrodzenia. 

Nad uregulowaniem pracy w wysokich temperaturach pracuje Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Według opublikowanego w grudniu 2024 r. projektu nowelizacji rozporządzenia MRPiPS, pracodawca będzie m.in. zobowiązany do czasowego wstrzymania wykonywania pracy, jeśli temperatura w pomieszczeniu przekroczy 35 °C, a przy pracy na otwartej przestrzeni 32 st. Według ostatniej wersji rozporządzenia nowe przepisy wejdą w życie 1 stycznia 2027 roku.