250 tys. zł dotacji na renowację sztandaru 

"Otrzymaliśmy bardzo ważne pismo w sprawie sztandaru. MKiDN przychyliło się do naszego wniosku, przeznaczając dotację w kwocie 250 tys. zł. Bardzo dziękujemy za wsparcie, które nam Państwo okazywali w trakcie naszych starań o pozyskanie eksponatu i o pozyskanie środków na jego renowację” – napisało Muzeum.

Pod koniec kwietnia o przyznaniu dotacji poinformował w Sejmie wiceminister kultury i dziedzictwa narodowego Maciej Wróbel.

W marcu 2025 r. sochaczewscy eksploratorzy znaleźli w okolicy Iłowa zakopany w metalowej bańce po mleku płat sztandaru 68. Wrzesińskiego Pułku Piechoty.

Artefakt został wstępnie oczyszczony i odkażony w Muzeum Wojska Polskiego, a latem 2025 r. trafił do Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą. Jest przechowywany w specjalnych warunkach (20 st. C i 50 proc. wilgotności), by zapobiec kruszeniu się tkaniny. Wybór muzeum w Sochaczewie nie był przypadkowy – od 1977 r. placówka ta ma grot tego sztandaru oraz pieczęcie pułku.

Muzeum ubiegało się o dotację z programu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego „Wspieranie działań muzealnych”, jednak wniosek odpadł w konkursie.

W związku z tym ciężar renowacji płata sztandaru wzięło na siebie miasto Sochaczew, które zadeklarowało pokrycie kosztów renowacji. Na pomoc ruszył też samorząd Wrześni.

Dzięki dotychczasowym zbiórkom uda się prawdopodobnie sfinansować badania obiektu pod kątem obecności grzybów i bakterii. Aby zatrzymać proces niszczenia tkaniny, konieczna jest jego pełna renowacja. Koszt prac, w zależności od wybranego wariantu, szacowany jest na 150-300 tys. zł.

Do tej pory zebrano blisko 100 tys. zł podczas zbiórki publicznej, a kolejne po 100 tys. zł dołożyły samorządy Sochaczewa i Wrześni.

Dyrektor muzeum Radosław Jarosiński wyjaśnił, że ponieważ wszystkie dotacje są celowe, nie może pieniędzy wydać na inne projekty.

– Tutaj pewnie zajdzie konieczność relokacji środków ze strony samorządów, przynajmniej tak sądzę, bo nie będziemy nawet w stanie takich środków wydać na samą renowację – dodał.

Przekazał też, że sztandar jest obecnie w magazynie muzeum i czeka na ogłoszenie przetargu, który powinien rozpocząć się w przyszłym miesiącu.

68. Wrzesiński Pułk Piechoty

Początki 68. Wrzesińskiego Pułku Piechoty sięgają 21 stycznia 1919 roku, kiedy był wymieniany jako 1 Pułk Rezerwy Strzelców Wielkopolskich. Od 15 marca 1919 r. nosił nazwę 10 Pułku Strzelców Wielkopolskich. Ostateczną nazwę – 68 Pułk Piechoty – otrzymał 1 lutego 1920 r.

28 maja 1928 r. we Wrześni prezydent RP Ignacy Mościcki wręczył pułkowi chorągiew, wspólny dar mieszkańców powiatów wrzesińskiego, konińskiego, kolskiego, słupeckiego oraz miasta Wrześni. Chorągiew została wykonana przez zakład Sióstr Magdalenek w Warszawie. Na płacie umieszczono m.in. herby wymienionych miast powiatowych.

W 1939 r. pułk wszedł w skład 17 Dywizji Piechoty. Podczas kampanii wrześniowej 17 i 18 września 1939 r. toczył ciężkie walki w rejonie Puszczy Kampinoskiej, brał też udział w bitwie nad Bzurą. 23 września resztki jednostki przebiły się do Warszawy i kontynuowały walkę w jej obronie do 28 września 1939 r., dnia kapitulacji stolicy.

Sztandar pułku początkowo ukryty został w drewnianej skrzyni i zakopany w okolicy miejscowości Budy Stare. Ponieważ jednak Niemcy przeszukiwali pola bitew w poszukiwaniu artefaktów, a sztandar miał duże znaczenie dla wojska, dwaj bracia – Henryk i Marian Popielarkowie, członkowie Armii Krajowej, wykopali go i ukryli w swoim gospodarstwie.

Ślad po sztandarze zaginął, gdyż bracia Popielarkowie zabrali tajemnicę jego ukrycia do grobu – obaj zginęli w walkach o Dworzec Gdański podczas powstania warszawskiego.