„Pasażerka” to najbardziej znana opera Mieczysława Wajnberga, do której libretto napisał Aleksander Miedwiediew na podstawie słuchowiska i książki Zofii Posmysz, byłej więźniarki KL Auschwitz-Birkenau, Ravensbrück i Neustadt-Glewe.

Opera powstała w 1968 roku, ale jej wykonywanie było zakazane w Związku Radzieckim.

Wajnberg nie doczekał premiery.

Dopiero w 2006 r. odbyło się jej koncertowe wykonanie w Moskwie. Sceniczna premiera spektaklu w reżyserii Davida Pountneya odbyła się w lipcu 2010 roku podczas festiwalu w Bregencji. 

Tworzył muzykę instrumentalną

Mieczysław Wajnberg tworzył przede wszystkim muzykę instrumentalną, zwłaszcza orkiestrową. W jego dorobku znalazło się 26 symfonii, poemat symfoniczny, 18 koncertów, muzyka kameralna (kwartety smyczkowe, sonaty) i solowa (głównie fortepianowa). Skomponował również siedem oper oraz wiele utworów chóralnych i filmowych (m.in. muzykę do radzieckiego filmu wojennego "Lecą żurawie").

O miłości do twórczości Mieczysława Wajnberga opowiedziała w RDC Maria Sławek, skrzypaczka i badaczka jego twórczości. 

– My sobie często zadajemy pytanie, o co chodzi z tym? Dlaczego to jest tak wciągające? Czemu, tak jak sobie mówimy w takim naszym gronie, nawet o takiej swoistej, wspaniałej chorobie, która się nazywa Weinbergoza. Polecamy wszystkim, żeby się zarazić tym wirusem, bo jest on jednak bardzo przyjemny, piękny i bardzo życie jakoś wzbogaca. To jest muzyka, która jakoś wyjątkowo to wchodzi pod skórę i długo zostaje – powiedziała. 

Nieoczekiwane spotkanie

 „Pasażerka” opisuje rejs luksusowym transatlantykiem, w czasie którego Polka Marta rozpoznaje w eleganckiej kobiecie Lizie, nadzorczynię SS z Auschwitz. Jak powiedziała na antenie RDC Maria Sławek nie wiadomo, czy to spotkanie naprawdę się odbyło. 

– Właściwie to jest wyimaginowane trochę spotkanie, bo my do końca nie wiemy, czy to naprawdę tak było, czy tej strażniczce z Auschwitz się wydaje, że ona słyszy głos więźniarki, którą prześladowała. W tym jest też coś takiego ciekawego, że ją po prostu dręczą wyrzuty sumienia. Właściwie ta cała opera jest z takiej perspektywy kobiety nakreślona, co jest oczywiście związane z perspektywą Zofii Posmysz i jej książki „Pasażerka” – zaznaczyła. 

 Na scenie wystąpią m.in. Nadja Stefanoff (Marta), Agnieszka Rehlis (Lisa), Tomasz Rak (Tadeusz), a także Rafał Bartmiński (Walter), Adriana Ferfecka (Katia) i Zuzanna Nalewajek (Krystyna). Spektakl będzie można zobaczyć w Teatrze Wielkim Operze Narodowej 8 marca oraz 10 marca i 12 marca.

Czytaj też: Dziś premiera „Cyrulika sewilskiego” w Warszawskiej Operze Kameralnej