"Lalka" w karnawale transformacji. Prus na warszawskich scenach

  • 13.11.2026 12:29

  • Aktualizacja: 13:01 13.11.2026

Popularność "Lalki" Bolesława Prusa, wywołana ostatnio dwiema ekranizacjami utworu sprawiła, że postanowiły to wykorzystać także teatry. Co ciekawe, niezrozumiałą powściągliwość wykazał tu Teatr Lalka, przynajmniej dotychczas. Inaczej jest ze sceną dramatyczną, czyli Teatrem Dramatycznym im. Gustawa Holoubka, czy sceną muzyczną, czyli Teatrem Rampa na Targówku. 

W tym ostatnim przypadku za temat zabrali się Michał Walczak oraz Max Łubieński, czyli twórcy słynnego "Pożaru w Burdelu" kabaretu i teatru polityczno-literackiego założonego we wrześniu 2012 roku. I ta "Lalka" na Targówku jest historią opowiedzianą właśnie w tym stylu. W zapowiedziach czytamy, że to erotyczno-wampiryczna wersję "Lalki", czytanej przez "50 twarzy Greya", "Zmierzch" i "365 dni". 

"Lalka ’89. Kapitalistyczna komedia romantyczna", bo tak brzmi cały tytuł  to z pewnością szalona i pełna teorii spiskowych satyra, w której uczucia podlegają regułom wolnego rynku, a dawna Warszawa zderza się z pierwszymi sex-shopami, jarmarkiem Europa, disco polo i nowymi ikonami transformacji. Autorzy zastanawiają się co by było, gdyby Stanisław Wokulski przeżył, uciekł do Paryża z profesorem Geistem i odkrył nie tylko metal lżejszy od powietrza, ale i nieśmiertelność? W 1989 roku do Warszawy wraca jego potomek, aby zdjąć rodzinną klątwę i odnaleźć współczesną Bellę. Kim więc będzie ta Bella żyjąca w czasach wolnego rynku, wolnej miłości ale też romantycznych mitów? 

Wśród narratorów tej opowieści pojawi się m.in. legendarna Maria Janion. Walczak i Łubieński kpią z kolejnych ekranizacji utworu Prusa przewidując, że następną z pewnością zrobi Grzegorz Braun, bo nie wszyscy pamiętają, że z wykształcenia jest reżyserem. Możemy przekonać się, jak wtedy będzie wyglądała ta opowieść,. Braun (w świetnej parodii Piotra Napierały) stoi na czele nowo powołanego Nazfilmu, czyli Narodowego Zespołu Filmowego a opowieść o "Lalce" pragnie nakręcić z okazji rocznicy odzyskania "łże wolności" i zweryfikować niektóre prawa kobiet, pozycję mężczyzn, itp., itd.

Atutem spektaklu są szybkie cięcia montażowe i z pewnością nieoczywiste połączenia planów czasowych. A rzecz oglądamy z perspektywy dnia dzisiejszego, roku powstania powieści oraz roku transformacji. Jest tam wiele zaskakujących wątków: Oto maturzystka z 1989 roku przygotowująca się do matury właśnie z "Lalki" przeżywa swą wielką miłość a po latach przekonuje się, że jej dawny ukochany jest dziś Prezydentem Warszawy (świetny jak zawsze Marcin Januszkiewicz). Rzecz rozgrywa się w szaleńczym tempie. Legendarna profesor Maria Janion (Dominika Łakomska) tropi motywy demoniczne w naszej literaturze. Oglądamy świat gwałtownych przemian, szybkich karier. "Bo w kapitalizmie nigdy nie bądź pewien, czy to ty masz lalkę, czy ona ma ciebie" śpiewają w finałowej piosence artyści. Spektakl przygotowywany jest wraz z "Domem Spotkań z Historią".

 

 

Źródło:

RDC.pl

Autor:

Jan Bończa-Szabłowski