Przejechaliśmy przez wysoki most nad Niemnem i wkrótce pociąg zatrzymał się na jakiejś stacyjce. Była to Sokółka. Do drzwi wagonu podszedł strażnik czy urzędnik i powiedział do nas: „To już jest Polska”. (…) Zdziwiłem się, bardzo się zdziwiłem i nagle poczułem się obco. „To już jest Polska”, a więc to znaczy, że przyjechaliśmy skądinąd. A więc skąd? Może z Księżyca? Może z kraju księżycowego, nierzeczywistego, wytworzonego z wyobraźni, istniejącego już tylko w pamięci, który był i którego już nie ma. A więc skąd? – tak o swoim przejeździe z dawnych Kresów wschodnich do Polski w granicach pojałtańskich, pisał prof. dr hab. Ryszard Kiersnowski (1925-2006), historyk – mediewista, syn Tadeusza i Anny z Rymszów, wychowany w rodzinnym majątku matki – Podweryszki (pow. lidzki, woj. nowogródzkie), żołnierz AK na Wileńszczyźnie, autor głośnych wspomnień Tam i wtedy. W Podweryszkach, w Wilnie i w puszczy, będących przeciwnym głosem w dyskusji wokół powieści Rojsty Tadeusza Konwickiego.
Fragment tego pamiętnikarskiego utworu znalazł się również w opracowaniu „Rys historyczny” w książce Kresowe koleje losu, autorstwa Bożeny i Michała Rzepiaków. Jest to przejmująca opowieść Polaków, którzy okres okupacji przeważnie spędzili w rodzinnych stronach, czyli na terenie na wschód od Bugu, zabranym Polsce w ramach kształtowania się granic po II wojnie światowej. Autorzy oddali głos dziś już nestorom, a w latach 1945-1946 dzieciom, pamiętającym proces wygnania czy repatriacji – spór o prawidłową nazwę, nie został rozstrzygnięty. Z pewnością zaś było to przymusowe przeniesienie, wypędzenie z miast, miasteczek i wsi, które należały do II Rzeczypospolitej. W opowieściach tych niemal już ostatni kresowianie przywołują chwile smutku, żalu i grozy, gdy musieli opuścić, i zostawić swoje ukochane domy, pola (które żywiły), a nawet meble.
Wyraźna część bohaterów tej książki (16 relacji świadków historii) była lub rodzinnie jest związana z kolejnictwem. Patrząc na liczne zdjęcia, jak też na wystawy, które organizowała Stacja Muzeum (dawniej Muzeum Kolejnictwa) w Warszawie, widać, że była to jedna z dobrze rozwijających się gałęzi gospodarki, a znaczenie społeczne kolejarzy i ich etos, stale rosły. Z kolei w okresie wojny i okupacji, kolejarze jako żołnierze, uczestnicy ruchu oporu lub kontynuujący zwyczajną codzienną pracę, swój patriotyczny egzamin zdali celująco. Byli też wśród tych, którzy opuszczali kresowe domy, bardzo urokliwe stacyjki i budowane w stylu dworkowym, murowane dworce.
Książka, którą Polskie Radio RDC („Radio dla Ciebie”) objęło patronatem medialnym, została wydana przez Stację Muzeum jako trzecia część wspomnieniowej serii Historie kolejowe.
Do przeczytania tej arcyciekawej książki, w programie zachęcają jej autorzy: Bożena i Michał Rzepiakowie.
