Sekrety Mazowsza

Paul Tremo, zaufany kuchmistrz króla Stanisława Augusta

  • Piotr Szymon Łoś

  • 14.07.2026
  • 20 min 54 s

Krótki opis odcinka

Paul Tremo (1733-1810) był nadwornym kuchmistrzem ostatniego króla Polski, Stanisława Augusta. Możni ówczesnego świata podróżowali (grand toury), aby poznać inne kultury, języki i podpatrzeć nowoczesne rozwiązania np. w rolnictwie. Zazwyczaj młodzi arystokraci jeździli po krajach Europy, żeby być zorientowanym w dziedzinach humanistycznych (filozofia) i artystycznych (malarstwo, rzemiosło – kolekcjonerstwo). Podobnie kuchmistrz królewski: aby spełniać wymogi królewskie i być zorientowanym w trendach kulinarnych, P. Tremo jeździł po Europie. Studiował pilnie również to, co zostało w jego fachu napisane, nie tylko w Oświeceniu, ale i we wcześniejszych epokach.     Królowi służył od jego młodości aż po śmierć. Otrzymywał wynagrodzenie w kwocie ponad 10 tys. zł. rocznie. Według opinii mu współczesnych, była to najwyższa gaża kuchmistrzowska w I Rzeczypospolitej. Do jego zadań należała na przykład oprawa kulinarna słynnych obiadów czwartkowych.   Będąc z pochodzenia hugenotem, w kulinariach łączył kuchnie lekką francuską z tradycyjną polską. Uwzględniała ona również osobiste upodobania monarchy. Nie było to też takie trudne, bo już przynajmniej od czasów Stanisława Leszczyńskiego, rodzime smaki znad Wisły były w Europie znane. Powoli, acz konsekwentnie, osoby takie jak P. Tremo zmieniały polskie przyzwyczajenia. Dzięki temu do lamusa odchodziło sarmackie niepohamowanie w jedzeniu i piciu, zaś chętniej stosowano zdrową dietę, zwracając uwagę nie tylko na smak potraw, ale i na dietetyczne wartości, zastosowanych w nich produktów.   W 1795 roku król Stanisław August abdykował i przebywał w Petersburgu. Jednym z jego najbliższych sług był Paul Tremo, będąc przy monarsze do jego śmierci w 1898 roku w Petersburgu. Po śmierci króla w 1798 roku wrócił do Polski i zamieszkał we dworze na Grzybowie, wówczas pod Warszawą, podarowanym przez króla. Pochowany został na cmentarzu ewangelicko-reformowanym w Warszawie jako Piotr Paweł Tremo.   Uczniem mistrza Paula Tremona był kucharz i autor pierwszych, porządkujących wiedzę książek kucharskich na ziemiach polskich, Jan Szyttler (1763-1850), co przypomina, opowiadając historię życia królewskiego kuchmistrza, Grzegorz Mazur, kierownik działu Rekonstrukcji Historycznej i Sprzedaży w Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie.

Opis odcinka

Paul Tremo (1733-1810) był nadwornym kuchmistrzem ostatniego króla Polski, Stanisława Augusta. Możni ówczesnego świata podróżowali (grand toury), aby poznać inne kultury, języki i podpatrzeć nowoczesne rozwiązania np. w rolnictwie. Zazwyczaj młodzi arystokraci jeździli po krajach Europy, żeby być zorientowanym w dziedzinach humanistycznych (filozofia) i artystycznych (malarstwo, rzemiosło – kolekcjonerstwo).

Podobnie kuchmistrz królewski: aby spełniać wymogi królewskie i być zorientowanym w trendach kulinarnych, P. Tremo jeździł po Europie. Studiował pilnie również to, co zostało w jego fachu napisane, nie tylko w Oświeceniu, ale i we wcześniejszych epokach.  

 

Królowi służył od jego młodości aż po śmierć. Otrzymywał wynagrodzenie w kwocie ponad 10 tys. zł. rocznie. Według opinii mu współczesnych, była to najwyższa gaża kuchmistrzowska w I Rzeczypospolitej. Do jego zadań należała na przykład oprawa kulinarna słynnych obiadów czwartkowych.

 

Będąc z pochodzenia hugenotem, w kulinariach łączył kuchnie lekką francuską z tradycyjną polską. Uwzględniała ona również osobiste upodobania monarchy. Nie było to też takie trudne, bo już przynajmniej od czasów Stanisława Leszczyńskiego, rodzime smaki znad Wisły były w Europie znane. Powoli, acz konsekwentnie, osoby takie jak P. Tremo zmieniały polskie przyzwyczajenia. Dzięki temu do lamusa odchodziło sarmackie niepohamowanie w jedzeniu i piciu, zaś chętniej stosowano zdrową dietę, zwracając uwagę nie tylko na smak potraw, ale i na dietetyczne wartości, zastosowanych w nich produktów.

 

W 1795 roku król Stanisław August abdykował i przebywał w Petersburgu. Jednym z jego najbliższych sług był Paul Tremo, będąc przy monarsze do jego śmierci w 1898 roku w Petersburgu.

Po śmierci króla w 1798 roku wrócił do Polski i zamieszkał we dworze na Grzybowie, wówczas pod Warszawą, podarowanym przez króla. Pochowany został na cmentarzu ewangelicko-reformowanym w Warszawie jako Piotr Paweł Tremo.

 

Uczniem mistrza Paula Tremona był kucharz i autor pierwszych, porządkujących wiedzę książek kucharskich na ziemiach polskich, Jan Szyttler (1763-1850), co przypomina, opowiadając historię życia królewskiego kuchmistrza, Grzegorz Mazur, kierownik działu Rekonstrukcji Historycznej i Sprzedaży w Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie.

Kategorie:

OGÓLNY OPIS PODCASTU

Sekrety Mazowsza

Historia, tradycje, wydarzenia kulturalne, rozmowy o sztuce, o ludziach - różnorodna panorama regionu mazowieckiego.

Odcinki podcastu (1088)

  • Dożynki Mazowieckie w Raszynie

    • 26.08.2026

    • 20 min 50 s

  • "Uprowadzenie z seraju" W. A. Mozarta w Nieborowie

    • 19.08.2026

    • 19 min 56 s

  • Co jest prawdą, a co fikcją w życiu sławnych postaci z polskiej historii?

    • 17.08.2026

    • 08 min 43 s

  • Festiwal Hipolita i Ludwiki 2026

    • 14.08.2026

    • 10 min 30 s

  • Obchody Święta Wojska Polskiego w Sulejówku

    • 13.08.2026

    • 10 min 11 s

  • "Echa Wielkiej Wojny" w Muzeum Niepodległości

    • 12.08.2026

    • 08 min 22 s

  • Aleksandra Kopp

    • 11.08.2026

    • 08 min 35 s

  • Wystawa "Trzeba być stale obecnym. Teatr Krystyny Zachwatowicz- Wajdy"

    • 10.08.2026

    • 09 min 54 s

  • Wakacyjne projekty Muzeum POLIN

    • 07.08.2026

    • 12 min

  • Otwarcie wystawy "Miasto w ruchu"

    • 06.08.2026

    • 15 min 27 s

1
2
3
...
107
108
109